Klukkan er átta og ég sit á bekk í Stóra rjóðrinu. Búinn að leggja frá mér bókina og ætla að skrifa nokkrar línur áður en ég sest við skrifborðið heima í íbúðinni. Enn sem komið er gengur fjarvinnan eins og í sögu. Upplýsingafulltrúar eru – held ég – framleiðsludrifnir. Afköstin mæld í því sem fer á vefinn og ég held ágætu dampi þrátt fyrir styttri vinnudag.

…

Ég var rétt í þessu að leggja frá mér bókina. Á bara eftir síðustu kaflana í Veröld sem var og núna hefst alvaran. Næsti kafli fjallar um sjálfan Hitler. Þá fer þetta allt til fjandans en þótt ég viti að það hljómi lítilmannlegt þá hlakka ég til að lesa þennan kafla í kvöld, á svölunum í 28 gráðu hita með ískalt te í sveittu glasi. Svigi hefst: Ég drekk aldrei íste heima en hér ytra drekk ég það í lítravís. Mér finnst það eitthvað svo erlendis. Svigi lokast. Það er bara einhvern veginn þannig að hörmungar geta af sér betri sögur.

…

Er enn í skokkgallanum. Fór átta K í morgun með erfiðismunum. Hitinn á að fara yfir þrjátíu gráður seinna í dag en er nú þegar kominn upp í tuttugu og sex stig. Ég gekk helminginn af leiðinni því þetta var too much fyrir mig. Ég gæti aldrei vanist svona loftslagi og ég get ekki beðið eftir haustinu með sínum tuttugu gráðum.

Fullt af fólki komið á stjá. Borgin iðar af lífi. Dettur í hug heimsfaraldurinn. Sá tími hefur ekki verið neitt eðlilega heimsendalegur í þessum borgum. Annað en í smáþorpinu heima. Gæti verið Covid alla daga. Veiran breytti engu í ásýnd þorpsins. Það er jafn rólegt og friðsælt í dag og það var í miðjum faraldri.

…

Í gær sat ég á svölunum og strauk símanum. Hékk á Instagram sem mér finnst vera orðinn ögn skárri miðill en Facebook þótt ég hangi þar líka af gömlum vana. Vakti athygli mína hvað ég fékk margar auglýsingar um spænskukennslu. Auglýsingarnar fylltu feedið af algóriðmískri nákvæmni þannig að öppin voru fyrir fólk yfir fimmtugt, fólk með bókmenntaáhuga, en eitt appið bauð mér að lesa Dýrabæ eftir Orwell á spænsku með aðstoð. Þannig yrði ég fljótur að læra tungumálið.

Maður á greinilega ekki að komast upp með að læra ekki spænsku hérna. Enda talar fólkið sem við hittum – afgreiðslufólk í verslunum og kaffihúsum – ekki mikla ensku og við eigum í samskiptum með frumstæðu táknmáli og bendingum.

…

Eigandi Casa Falcon heilsaði mér með virktum í morgun og græjaði einn Americano to go án þess að ég þyrfti að biðja um hann. Við hlógum að þessu. Samskiptum komið á. Þetta er fljótt að gerast, maður! Tók rétt rúma viku að eignast „vin“ eða þannig.

Maður býr sér alltaf til þorp. Skiptir engu þótt maður sé í stórborg.

Þetta jók engu að síður á sjálfsvitundina sem ég er svo feginn að losna við þegar ég fer utan. Þrái nafnleysið og það hvarflaði að mér að finna nýtt kaffihús en auðvitað geri ég það ekki. Næsta mál á dagskrá er að finna út hvað maðurinn heitir – kannski heitir hann Hector/kannski ekki – og bjóða honum og fjölskyldunni í mat á sunnudaginn.

…

Er að hlusta á nýja plötu með Alabama Shakes. Sá þau læf fyrir nokkrum árum og hreifst af. Grúví, blúsað, sálarskotið og söngkonan sagðist vera undir áhrifum frá Bon Scott. What’s not to like? Nýja platan er aðeins svalari en fyrri skífur. Hljómar eins og Isaac Hayes í kringum ’70 eða eitthvað þvíumlíkt. Fíla þetta í botn. Eins og klæðskerasniðið fyrir mig.

Svaf í loftkældri stofunni, í vélrænum svalanum sem er látinn ganga allan sólarhringinn því annars væri ekki líft hjá okkur. Hitinn er nánast óbærilegur fyrir rauðbirkinn Íslending. Þrjátíu gráður, plús einhverjar kommur, dag eftir dag. Börnin ótrúlega seig og kvarta lítið. Eru bara ánægð ef við munum eftir því að kaupa ís eða Fanta af og til, sem við gerum með glöðu geði.

…

Núna er vika liðin frá því að við komum og þetta gengur vel. Skynja smá heimþrá hjá syni mínum. Saknar Reyðarfjarðar og Hnotu. Saknar svalans. Dóttur minni finnst Barcelona enn þá spennandi. Hlakkar til að fara á Römbluna, finnst gaman að ráfa í mollunum. Ég sagði við hana á ströndinni í fyrradag hvort henni fyndist ekki makalaust að við yrðum hérna fram að jólum, að það yrði nóg að gera hjá okkur alla daga og að við þyrftum ekki að gera sama hlutinn tvisvar frekar en við nenntum eða vildum.

„Já,“ sagði hún, „þetta er ekkert svona ‚eigum við að fara í Krónuna í fimmtánda skiptið í dag‘ eins og heima á Reyðarfirði.“

Hún er orðin unglingur. Smábæjarlíf getur verið snúið fyrir svona fólk. Ég veit allt um það.

Hún er annars að æfa sig í gálgahúmor hér ytra. Ég sagði við Esther í gærkvöldi að ég læsi svo mikið hérna að þetta væri eins og að vera í Vöðlavík. Ég væri hálfnaður með Zweig og að sú bók væri nú engin léttavara.

„Þú ert líka hálfnaður með lífið,“ sagði Iðunn þá.

Við vissum ekki hvort okkur fannst þetta fyndið en sennilega sökum lágs aldurs má segja að barnið hafi farið yfir strikið. Hún baðst allavega afsökunar hálftíma síðar sem mér fannst óþarfi. Ég er á þeirri skoðun – og hef sagt það við Iðunni – að ef manni dettur eitthvað í hug þá verður maður bara að láta vaða. Óháð mögulegum viðbrögðum. Eiginlega ætti maður að líta á það sem skyldu sína við mannkynið. Nógu fökking leiðinlegir geta hlutirnir orðið.

…

Klukkan er 8. Sólin upprisin. Hún nennir sko á fætur, blessuð, og nær fullri reisn von bráðar. Sit í niðurboltuðum stól við Stóra rjóðrið og les í Zweig, fylgist með mannlífinu og sötra einn Americano frá Casa Falcon í pappamáli. Er á fullu að búa mér til rútínur: Vakna fyrstur, klæði mig og fer út. Ef ég ætla ekki að skokka næ ég mér í kaffi og sest niður með bók eða fylli nokkrar blaðsíður í dagbókinni. Ef það er skokkdagur byrja ég á hreyfingunni og sest síðan á kaffihús.

Er í stuttermaskyrtu með hneppt niður á bringu eins og einhver bósi (eða eins og vinur minn Nonni Arngríms á Borgarfirði eystra) og í laxableikum stuttbuxum úr flaueli sem tengdafaðir minn sá mig í á ljósmynd í gær og sagði í myndsímtali við börnin í gærkvöldi að allir Austfirðir væru að hlæja að pabba þeirra. Ég læt það ekki á mig fá. Það er ekkert mál að vera í laxableikum stuttbuxum í stórborg. Hér hefur fólk séð annað, meira og verra. Það krefðist aftur á móti hugrekkis að nota þær á Reyðarfirði.

Ég hef fjóra mánuði til að safna kjarki.

…

Sem fyrr segir er ég meira en hálfnaður með Zweig og bókin er jafn falleg og hrollvekjandi og mig minnti en ég held ég hafi lesið hana í menntaskóla eða í sagnfræðináminu hjá Inga Sig. Mér fannst hún góð þá en máttur hennar hefur síst minnkað. Stíllinn flúraður en fyrir mann sem vill sinn stíl þurran og beinskeyttan er þýðingin vel innan velsæmismarka. Veröld sem var er einfaldlega frábær bók sem allir eiga að lesa.

Í henni má m.a. lesa, ef maður vill, um upphaf Evrópusamvinnu. Það þurfti að leggja álfuna í rúst tvisvar áður en menn vöknuðu, lögðu þjóðernisrembinginn til hliðar og fóru að vinna saman óháð póstnúmerum. Þetta vita auðvitað allir sem einhvern tímann hafa litið í sagnfræðirit en það stoppaði ekki fólk í að hittast á Austurvelli um daginn til að syngja Öxar við ána eins og einhverjir fábjánar og segja nei við ESB. Skolað niður með Bæjarins bestu (og kóki?), helsta þjóðartákni sögulausa fólksins.

Það versta við þjóðrembing er einmitt ekki rembingurinn sjálfur. Hvað þá illgirnin, en þótt nei-sinnar hafi alls ekki verið rasistar upp til hópa – þekki persónulega fullt af prýðilegum nei-mönnum og -konum – þá var ekki til sá rasisti og útlendingahatari á Íslandi sem ekki kaus nei-ið. Hafi hann yfirleitt nennt á kjörstað en þeir nenna því nú oftast, blessaðir. Svo mikið í mun að tjá skoðun sína. Það er nefnilega svo mikill réttur þeirra.

Nei, það versta við þjóðrembinginn er smekkleysið. Það er ófyrirgefanlegt og því miður er það ólæknandi líka því smekkvísi er þróuð og mótuð með opnum huga. Skrifa ég í minnisbókina mína í laxableikum stuttbuxum úr flaueli.

…

Elías hjálpaði til við eldamennskuna í gær sem hluti af heimilisfræði í heimanáminu hér í Barce. Mamman byrjaði, undirbjó með honum eldamennskuna en varð svo frá að hverfa til að fara á fjarfund og ég leysti af. Í uppvaskinu felldi hann dóm um okkur kennarana:

„Þegar mamma eldar er allt ákveðið fyrirfram en þegar þú eldar þá gerist bara eitthvað.“

Eitthvað til í þessu.

Klukkan er 8:30 hér í Barcelona. Nýkominn heim af skokkæfingu, tók spretti í Stóra rjóðrinu svokallaða sem er almenningsgarður hér rétt hjá okkur. Vorum þarna í gærkvöldi líka. Krakkarnir með körfubolta og borðtennispaða. Vorum úti í dágóða stund og fylgdumst með mannlífinu. Kaffihúsin full, börn að leik. Fullorðið fólk, aðallega karlmenn, að spila borðtennis og körfubolta. Líf í Barcelona. Útilíf og stæltir kroppar.

Það eru kaffihús út um allt hérna og ég er búinn að velja mér eitt til að fá mér einn cortado eftir morgunskokkið. Pantaði líka eina flösku af sódavatni enda æfingin erfið vegna hitans og rakans. Eins og sönnum Íslendingi sæmir reiknaði ég í huganum á meðan ég sötraði kaffið hvað svona skammtur myndi kosta mig á mánaðarbasis og komst að þeirri niðurstöðu að það myndi kosta mig innan við tíu þúsund krónur. Mig langaði að skríkja af gleði og mér fannst ég vera dottinn í lukkupottinn.

(Jú, sjáðu til, kæri lesandi, vegna þess að ég get verið ógeðslega nískur þegar þannig liggur á mér. Ekki sparsamur. Það er ekki það sama og að vera nískur, án þess að ég ætli að fara að eyða tíma mínum – og þínum – í einhver skilgreiningaratriði.)

Ég er búinn að prófa þrjú kaffihús hér í næsta nágrenni en Casa Falcon varð fyrir valinu sem „mitt“ kaffihús. Eigandinn er vinsamlegur og virðist ánægður með mig þegar ég panta drykkina mína á spænsku og svo er líka „Free Palestine“-límmiði á hurðinni. Það gerði eiginlega útslagið og á þessum grunni tók ég ákvörðun: Casa Falcon yrði minn staður á morgnana að loknum skokkæfingum fram að heimför í desember. Ég ætla að verða einn af fastagestunum. Einn af þeim sem kastar kveðju á eigandann og hann kastar henni til baka. Hola amigo. Ég ætla bara að gefa mér að hann heiti Hector þar til annað kemur í ljós. (Nema hann reki mig í burtu sökum svitafýlu. Það er ekki útilokað og ég myndi ekki erfa það við hann.)

Í morgun sat ég við hliðina á nokkrum köllum í gulum vestum og einum með öryggishjálm. Ég ályktaði sem svo að þetta væru byggingarverkamenn en hér rétt hjá er verið að reisa stórhýsi. Ég þóttist vera að skoða símann minn en fylgdist með þeim í laumi. Þeir voru allir að drekka „solo“ (einfalt sterkt kaffi – engin mjólk) eða „cortado“ (það sama en með mjólk út í) og reyktu sígó. Töluðu hátt og hlógu mikið. Hressir kallar og mér leið vel nálægt þeim. Mig langaði að kunna spænsku og vera með í spjallinu. Greip þá hugsun á lofti og fór að velta þessu aðeins fyrir mér.

…

Þrátt fyrir alla háskólamenntunina þá drykki ég alltaf kaffi með svona köllum fremur en háskólaborgurum. Ég held það. Ekki viss en ég held það.

„Ertu að snobba niður fyrir þig, gæskur?“ heyri ég einhvern segja, einhvern eins og Kalla Th., og ég segi nei. Hreint ekki.

Og það rifjast upp svolítið sem Smári Geirs sagði við mig í vor þegar ég hitti hann út af einhverjum SSA-málum. „Ég er fyrst og fremst verkalýðssinni,“ sagði hann þegar ég spurði hann út í vinstrimennskuna og hvaða þýðingu hún hefði í hans huga. (Og þó, hann hefur örugglega sagt: „Í reyndinni er ég fyrst og fremst verkalýðssinni.“ Hann segir mjög oft „í reyndinni“. Það er uppáhaldsfrasinn hans, hef ég tekið eftir.) Ég skildi hvert hann var að fara. Þótt ég hafi ekki verið verkamaður í aldarfjórðung er þessi veröld inni í manni. Allir kaffitímar – líka hér á Casa Falcon – eru ómeðvitað bornir saman við kaffitímana í netagerðinni fyrir mörgum sumrum síðan. Þetta gerir mig ekki að verkalýðssinna en kannski að verkalýðssál? Mér fannst þetta ekki út í hött en var samt ekki viss. Veit bara að stundum læt ég mig dreyma um að vinna hjá verkalýðsfélaginu.

…

Ég fletti í gegnum minnisbókina og finn samtal á milli okkar hjóna frá 28. ágúst. Vorum að keyra eftir Miklubrautinni, fram hjá Klambratúni, þegar Esther spurði hvort ég væri ekki að keyra svolítið hægt. Ég var á sextíu.

„Þú hefur þá ekki tekið eftir því að við höfum ekki lent á rauðu ljósi síðan við lögðum af stað úr Grafarvogi?“

„Nei, ég hafði ekki tekið eftir því.“

„Það er vegna þess að ég held jöfnum hraða. Ég er búinn að vera á sextíu allan tímann. Alltaf á grænu. Smooth sailing.“

Það var löngu dáinn afi fyrrverandi kærustu sem sagði mér þetta um aldamótin og ég hef fylgt þessu alla tíð síðan. Þegar ég er í Reykjavík keyri ég á sextíu. Ég sagði henni frá þessari visku löngu dáins afa fyrrverandi kærustu.

„Svona var þetta kannski árið 2000 en þetta er umferðarstýrt í dag,“ sagði Esther þá, „og það er engin umferð núna. Þú mátt alveg keyra aðeins hraðar. Við erum að verða sein.“

Ég hafði ekki gert mér grein fyrir þessu. Svona „skipulagsfræði“ eða hvað sem á að kalla „umferðarstýringu“ er ekki á mínu styrkleikasviði. Nafnorð eru heilt yfir ekki á mínu styrkleikasviði. Ég er meira fyrir sagnorðin og þess vegna tapa ég iðulega í öllum rökræðum.

„Ég er nú ekki viss um það,“ sagði ég samt og hélt mínum hraða.

Er kominn með nýtt lyklaborð og ég þarf að venjast því. Þetta er Mac-borð, rosa fínlegt og smart, þráðlaust, stylish. Esther segir að það sé gott og hvatti mig eindregið til að taka ekki með gamla svarta borðið að heiman. Nota Apple-tölvu en pikka á PC-lyklaborð. Gamalt og óhreint. Þríf það aldrei. Sumir takkarnir orðnir stífir, ekki bara af notkun heldur út af alls kyns lífrænu ógeði. Húðflögum manns sem á í stöðugri baráttu við flösu og húðþurrk. Gamall sviti af andliti mínu, bæði kaffi- og skokksviti. En þótt gamla svarta PC-lyklaborðið sé ógeðslegt er það alfarið mín vegna og þess vegna er það allt í lagi. Bara alveg eins og okkur verður sjaldnast óglatt af eigin prumpufýlu.

Og hananú.

Svona kemur maður sér af stað í skrifin. Það á Hemingway að hafa sagt: Skrifaðu eina sanna málsgrein og skáldskapurinn kemur í beinu framhaldi. Kannski var það ekki Hemingway. Kannski var þetta bara eitthvað, bara eitthvað, bara eitthvað sjálfseflandi slagorð á stafrænu pósteri af einhverri Facebook-síðu fyrir wannabe-skáld.

Ég er að fikra mig áfram. Þarf að venjast nýja borðinu, þessu hvíta og fínlega og voða stylish lyklaborði, og svo þeirri staðreynd að skrifborðið, nýja skrifborðið mitt í Barcelona, er veikburða og höktir lítillega þegar ég skrifa. Sérstaklega ef ég ætla að leggja áherslu á eitthvað og hamra á enter-takkann af krafti. Þá hristist borðið og skelfur. Skulum bara trúa því að það sé vegna þess að ég sé svo magnaður bloggari.

…

Þetta er skrifað 1. september. Klukkan er rétt byrjuð að ganga 10 sem þýðir heima á Íslandi að hún er rétt byrjuð að ganga átta. Ég sit sem sagt við nýja skrifborðið í nýju íbúðinni okkar, er með heila skrifstofu fyrir mig. Hún er lítil – hálfgerð kompa – en fyrir framan mig er gluggi. Þegar ég opna hann er ég með útsýni yfir á næsta húsvegg og niður í eitthvað skuggsælt millirými þar sem íbúar blokkarinnar hengja út þvottinn sinn. Ekki að það sé mikill þurrkur hérna þrátt fyrir hitann, slíkur er rakinn, og ég er byrjaður að svitna þótt ég hafi bara skrifað 298 orð. Svona verður þetta næstu vikurnar. Eins gott að venjast þessu.

En ég sit hér við borðið og fletti í gegnum það sem ég hef párað í rauðu minnisbókina síðan við lögðum í hann í síðustu viku. Fátt markvert sem tekur því að endursegja hér. Skrifa aðeins um heimsókn mína til augnlæknis í Glæsibæ. Beið eftir tímanum mínum í bakaríinu á meðan Esther fór með börnin í einhver erindi í Hafnarfjörð. Ég skrifaði meðal annars: Það sem er gott fyrir hjartað er slæmt fyrir hagkerfið. Þetta er upp úr einhverri bók sem ég las um daginn en ég var sennilega að hugsa um klístraða og fáránlega girnilega kleinuhringinn sem ég neitaði mér um af heilsufarsástæðum. Svo skrifaði ég eitthvað um heimsóknina til augnlæknisins en mér finnst ekki lengur fyrirkvíðanlegt að fara til augnlæknis eins og mér fannst einu sinni. Þá sögðu þeir aldrei neitt jákvætt um sjónina mína. Ég dró það úr hófi fram að hefja notkun á gleraugum og komst í gegnum allan grunnskólann svo að segja hálfblindur. Enginn vissi af sjónleysi mínu fyrr en það komst upp í aðdraganda bílprófsins. Þá kolféll ég á sjónprófinu hjá Kristínu Guttorms og var skipað til augnlæknis. Mínus fjórir komma fimm á vinstra og mínus þrír á hægra. Þetta varð að einhvers konar míniskandal í fjölskyldunni, enda hálfgalið þegar ég hugsa til baka, en ég hef ekkert meira um þetta að segja í bili. Efni í heila skáldsögu, reikna ég með, og það tekur því ekki að byrja. Allavega ekki strax.

Hvað um það. Ég hef í seinni tíð talið mér trú um að með þessu sjónleysi mínu í æsku hafi ég þróað með mér fáránlega góða heyrn og óbrigðult músíkalítet. Sem er auðvitað tóm steypa en til marks um bata minn skammast ég mín ekkert fyrir að segja að augnlæknirinn greindi mig með gláku á byrjunarstigi og gaf mér lyf sem ég á að taka til æviloka.

Amor fati. Elskaðu örlög þín. Elskaðu glákuna þína. Hún gerir þig eldri og virðulegri.

…

Síðasti dropinn úr mokkakönnunni kominn í bollann minn og ég þarf að fara að segja þetta gott. Á eftir hefst fyrsti vinnudagurinn minn í fjarvinnu frá Barcelona. Hef sagt yfirmanni mínum að ég geti unnið þessa vinnu mína hvar sem er – þess vegna í Ástralíu/Argentínu/á tunglinu/inni í flaki Titanic – og núna kemur í ljós hvort ég hafi rétt fyrir mér. Svo ég nái þessu upp í sirka þúsund orð læt ég fylgja með þessa málsgrein beint úr minnisbókinni frá 27. ágúst, með minniháttar breytingum:

Dagur liðinn frá glákufréttinni. Finnst eins og ég hafi elst. Hvítu skeggbroddunum, þeim hefur fjölgað. Nýbúinn að hlaupa Laugaveginn en samt verð ég móður þegar ég geng upp stiga og á þá við rúllustiga. Finnst ég vera háþrýstingsrauður í framan og mér finnst ég vera óskynsamur að ætla að birta þessi skrif á bloggsíðunni minni eins og ég geri alltaf á endanum. Að þannig muni iðgjöldin hjá tryggingafélaginu mínu hækka því auðvitað mónitóra þau allt sem maður gerir. Við lifum á óvenju paranojuðum tímum.

Við mötuðum veiðimennina á kaffi og pönnukökum. Eins gestrisnir íslenskir afdalabændur hafa gert um aldir. Þeir kunnu að meta þetta kallarnir og nokkrir þeirra létu sig meira að segja hverfa inn í hliðarherbergið og hrutu.

Gætum við fengið betra hrós sem skálaverðir? Að gestirnir geti sofnað í okkar viðurvist? Fyrir framan nefið á okkur?

Fullkomið traust. Eins og börn í höndunum á okkur.

Mér leið eins og skálaverði. Í fyrsta sinn.  

Ég var feginn að eiga veiðisögu. Feginn að hafa fengið þá flugu í höfuðið fyrir nokkrum árum að ég væri veiðimaður. Eða að ég gæti að minnsta kosti orðið veiðimaður með þolinmæði og æfingu. Það var samt engum vafa undirorpið að veiðisögurnar mínar voru betri en veiðitúrarnir. Var búinn að segja þær nokkrum, slípa þær til og beið eftir rétta tækifærinu. Beið eftir þögninni, vantaði bara fjórar, fimm sekúndur af henni og þá gæti ég byrjað og sagt:

„Já, þetta minnir mig á þegar …,“ og svo framvegis.

Veiðiferillinn minn var stuttur og hann er býsna hlægilegur eftir á að hyggja. Eftir bankahrunið ákvað fólk – „landinn“ – að líta baka. Til betri tíma. Einfaldari tíma. Burt með gróðahyggju og yfirborðsmennsku, hættum að éta gull í útlöndum. Lærum að prjóna peysur. Skjótum okkur til matar.

Þessi hugsun rataði austur á land og maður gat séð hana í Tónspil í Neskaupstað því allt í einu fékkst fjöldinn allur af prjónauppskriftabókum í búðinni, stillt upp við hlið geisladiska með Deep Purple. „Þetta er eitthvað fyrir kerlingarnar,“ sagði Pjetur, afsakandi, þegar maður benti á þetta.

Ég var einn af þessum mönnum sem ætlaði að leita til baka þótt ég hefði ekki tekið þátt í neinu svalli nokkurn tímann. Alltaf blankur, alltaf að borða einhverja rétti sem ég bjó til úr tilboðshakki. Gekk í sömu fötunum árum saman, fór sjaldan til útlanda og svo framvegis. Eftir bankahrunið ákvað ég að ná mér í skotvopnaleyfi, keypti mér byssu og planið sumsé að veiða sér til matar. Hvað skal segja? Jú, ætli það megi ekki kalla mig „stemmningsmann“.  

„Hvernig byssu?“ spurði Hreinn S þegar ég var búinn með formálann. Veiðikallar eru með tegundablæti.

„Nú, Baikal auðvitað,“ sagði ég og hljómaði eins og ég hefði vit á þessu. „Tvíhleypu,“ bætti ég við. Leiklistarhæfileikar mínir komu að góðum notum í Vöðlavík.

„Flottur,“ sagði Hreinn S og blikkaði mig. Hann var búinn að borða fylli sína af pönnukökum, kominn með lappir upp á borð og nagaði tannstöngul.

„Já, ég vildi kaupa mér tvíhleypu því mér fannst það svona the gentleman thing to do, skilurðu mig.“

„Jájá, auðvitað,“ svaraði Hreinn. „Ég tengi.“

Eldri veiðimaðurinn kinkaði kolli en sá yngri horfði í símann sinn og leit ekki upp. Sennilega var hann týpan sem átti pumpu. Tæki pinnann úr, án vafa.

„Ég vildi að bráðin ætti einhvern séns,“ sagði ég. „Það var hugsunin. Ef ég get ekki drepið þessa gæs í tveimur skotum þá á ég ekki skilið að éta hana. Það var svona pælingin. Þetta átti að vera jöfn keppni svo langt sem það náði. Vissulega voru gæsirnar ekki vopnaðar.“

Kallarnir hlógu. Þetta með vopnuðu gæsirnar hitti í mark hjá þeim. Með hæfilega þroskað skopskyn greinilega, hugsaði ég og nóteraði í huganum: Passaðu þig á að verða ekki of háfleygur. Haltu þessu á jörðinni. Know your crowd.

Hreinn brosti. Hann vissi að ég var byrjaður að segja sögu. „Og hvað svo,“ sagði hann, fóðraði mig eins og gott sidekick.  „Komdu þér að efninu, skálavörður.“

Kallarnir hlógu aftur.

„Nú, ég fór á gæsaveiðar upp á Jökuldalsheiði með mági mínum. Við komum okkur fyrir í skurði og mér leið eins og hermanni við Verdun árið 1916. Í skotgröf. Beið eftir áhlaupinu. Ég hafði aldrei upplifað neitt svona áður. Liggjandi í skurði með kaffi og vindil. Og haglabyssu! Hverjum hefði dottið það í hug að ég ætti eftir að sitja einhvers staðar í skurði, við eitthvað tún, lengst inn í Jökuldal, með byssu! Níu ára Jón Knútur hefði verið svo stoltur af þrjátíu og fimm ára Jóni Knúti!“

Þeir hlógu ekki. Þetta var of skáldlegt, þetta með að tólf ára Jón hefði verið ánægður með þrjátíu og fimm ára Jón. Ég gat ekki verið að sveigja tímann með þessum köllum. Ég varð að vera í þátíð, þrjátíu og fimm ára gamall og ekkert skáldlegt rugl. Haltu þessu einföldu, sauðurinn þinn, hugsaði ég. Annars missirðu þá. Ímyndaðu þér að þú sért að segja pabba þínum sögu. Eða Dóra frænda.

En svo hló Hreinn allt í einu. Guði sé lof fyrir það því það var nóg og munnvikin lyftust á hinum þótt þeir færu ekki bókstaflega að hlæja. Hreinn var greinilega hátt skrifaður í hópnum, top dog, og ef honum fannst eitthvað fyndið þá hlaut það að vera fyndið. Að vísu sá ég að ungi veiðimaðurinn, þessi með gleraugun og derhúfuna, fór í símann sinn aftur en eldri veiðimaðurinn, sem mögulega var afi unga mannsins, var byrjaður að hlusta og Frosti leiðsögumaður líka.

„Svo kom fyrsta flugið,“ sagði ég og notaði handlegginn til að líkja eftir flugi. Mér fannst það nice touch. Fann líka hvað ég var feginn að muna hvað það var kallað þegar gæsahópur, sem veiðimaður ætlar að skjóta á, kallast. Flug. Fyrsta flugið. Ég hljómaði eins og jafningi þeirra og þegar ég gat notað rétt orð jók það trúverðugleika minn og gerði mig að sögumanni sem átti erindi.

Ég var einn af strákunum.   

„Og ég hitti náttúrulega ekki neitt,“ sagði ég svo. Alltaf sniðugt að sýna hógværð. Svona kallar geta verið næmir á annarra manna grobb en ekki sitt eigið. „Það hefði í sjálfu sér engu breytt þótt ég hefði verið með vélbyssu, ísraelska Uzi. (Er til eitthvað annað en ísraelsk Uzi, sauðurinn þinn? Passaðu þig! Þú ert með þá í vasanum. Ekki klúðra þessu.) Þær hefðu alltaf átt góðan séns á að komast lífs af ef ekki hefði verið fyrir mág minn sem skaut megnið af hópnum niður og ég hafði það hlutverk að elta þær særðu uppi og snúa úr hálsliðnum. Þessi fallegu, fallegu, dýr, sem eru svo krúttleg til augnanna eins og pabbi minn heitinn orðaði það. Hann hafði skorið nokkur tonn af þorski á háls en gat ekki drepið gæsir með góðri samvisku. Þær minntu hann á hvolpa. Þessi grey.“

Of djúpt? „Pabbi minn heitinn“? Neinei, svona bakgrunnsupplýsingar gerðu mig aðeins meira hjúman. Þessi skálavörður var ekki bara skálavörður. Hann var sonur líka. Föðurlaus. En ég var að nálgast niðurlagið og ég mátti engan tíma missa. The punchline, eins og sögumenn og grínistar segja, var handan við hornið.

„En málið er, strákar,“ sagði ég og var ánægður með þessa tímasetningu hjá mér á orðinu strákar. Hafði á sér yfirbragð jafningjavæbs. „Að ég get verið nörd og mig langaði að verða betri veiðimaður. Ég vildi geta skotið og drepið. Ekki skotið og sært þannig að ég þyrfti að gera restina berhentur eins og einhvern kaldrifjaður morðingi. Þannig að ég fór á leirdúfu með mági mínum og varð aðeins betri skytta. Ekki góð. Alls ekki góð en pínu betri. Eða segjum skárri. Gat skotið af þeim fætur og vængi á flugi sem var náttúrulega soldið brútal og eftir sem áður þurfti ég að hlaupa þær uppi og snúa þær úr hálslið en það var samt skárra í einhverjum skilningi. Því þá var ég að binda endi á þjáningar, sem ég – og bara ég – olli. Skiljiði?“

„Auðvitað,“ sagði Hreinn S. „Þú hugsar eins og alvöru veiðimaður, Jón minn. Sýnir ábyrgð.“

„Gott siðferði,“ bætti leiðsögumaðurinn Frosti við. 

„Ég var ekki að klára verkið fyrir annan mann,“ hélt ég áfram og beindi athyglinni eingöngu að Hreini S og vildi þannig skapa andrúmsloft einlægni. Að við hefðum allt eins geta verið tveir í skálanum á trúnó. Horfði djúpt í augu hans og sagði: „Mér fannst eitthvað svo glatað að geta ekki klárað dæmið sjálfur,“ sagði ég. „Þetta er lifandi dýr, Hreinn, dýr sem hefur vit á að verða hrætt. Gæsin vill lifa. Það er engum blöðum um það að fletta. Hún vill eignast afkvæmi. Vill vera frjáls. En ég, homo sapiens, þarf að borða og ég er rándýr og þarf að drepa. Þetta bara beisik. Ofboðslega beisik. Eins beisik og það getur orðið. Ég drep þig svo ég geti étið þig. Svo ég geti haldið áfram að lifa. Svo börnin og eiginkonan geti haldið áfram að lifa.“

Eldri veiðimaðurinn missti frá sér geispa og ég heyrði að ungi maðurinn með gleraugun var að spila einhvern tölvuleik í símanum. Ég varð að klára þetta í snatri og sleppa allri heimspeki.  

„Einn sunnudagsmorgun ákvað ég að fara inn við Grænafell á Reyðarfirði. Þar voru oft gæsir og ég ætlaði að æfa mig með flautuna. Allir góðir veiðimenn eiga að geta kallað til sín fugl, eins og þið vitið, og svo bara gerðist þetta og hér er engu skrökvað:

Ég sá þrjár gæsir á flugi, þær flugu lágt og hægt og voru sennilega að leita sér að heppilegum lendingarstað. Þær höfðu ekki veitt mér neina athygli, vissu ekki af mér, voru óhræddar og þetta var fullkomið tækifæri til að athuga hvort ég gæti kallað þær til mín. Ég blés í flautuna og úr henni kom nokkuð sannfærandi hljóð. Hljómaði ekki eins og gæs en ég hljómaði eins og einhver sem kunni til verka. Hljómaði eins og sannfærandi blístur úr gæsaflautu,“ sagði ég og ætlaði að fara að segja að þetta hefði verið eins og „fabricated authenticity“ og þar með vitnað óbeint í Adorno, Horkheimer og aðra nemendur úr Frankfurtar-skólanum og þá hefði nú sennilega einhver gengið út. Í fullum rétti. Sögumaður má aldrei láta hlustendum líða eins og þeir séu fáfróðir. Að þeir séu eitthvað verri af því að þeir hafi ekki lesið Dialektik der Aufklärung.

„Og ein gæsin, hún heyrði í mér, og hún fipaðist svo rækilega að hún breytti um stefnu, flaug beint á háspennulínuna þarna innfrá sem flytur rafmagnið í álverið og hrapaði niður til jarðar. Steindauð.

(Kúnstpása)

Ég kláraði úr bollanum, þurrkaði mér um munnvikinn með peysuerminni því skálaverðir eru ekki pjattaðir. Dró inn andann og lauk sögunni:

„Þetta var í fyrsta og síðasta skipti sem ég drap gæs í fyrstu tilraun. Loksins kom það sér vel að hafa fengist við tónlist.“

Ég gat heyrt hroturnar innanúr herberginu, heyrt hvernig vindurinn sló í gluggann og hvernig brakaði í burðarvirki skálans. Gat heyrt skýjabólstrana hreyfast á himinblámanum og puntstráin vaxa. Heyrt hundinn klóra sér á bak við eyrun. Fann ilminn af pönnukökunum, af kaffinu og af hundasúrunum fyrir utan. Eldri veiðimaðurinn smellti í góm og sá ungi lagði frá sér símann. Þeir litu báðir á Hrein S og Hreinn S leit á Esther og síðan á mig.

Stöngin inn. 

Þakið ætlaði af kofanum.

Ég var versti veiðimaðurinn í Vöðlavík en átti bestu söguna og sá enga ástæðu til að segja þeim frá því þegar ég gekk uppi rjúpu í heilar átta klukkustundir áður en ég gafst upp, fékk mér sæti í urðinni, fékk mér kaffi, fékk mér vindil. Og þá lenti hún auðvitað við hlið mér eins og hún ætlaði að fá sér smók með mér en ég gerði mér lítið fyrir og „smókaði“ hana. Saga með boðskap, hefði ég sagt þeim, því hún segir manni að áreynsla borgar sig ekki. Maður á bara slaka á og leyfa hlutunum að hafa sinn gang. Þá gerist eitthvað. Ekki bara í rjúpnaveiði heldur í lífinu sjálfu.

Fín saga en sögumaður verður að kunna að hætta.  

Alveg rétt, menn voru að skiptast á veiðisögum í Karlsskála og klukkan var að ganga þrjú.

…  

Menn skiptust á veiðisögum. Allir kunnu að segja sögur. Eins og að horfa á fólk spila spil. Einn gaf, svo skiptumst menn á að gera, og markmiðið náttúrulega, eins og í öllum leikjum, að vinna. Sigurinn mældur í hlátri. Eins og þeir væru að „battla“ líkt og sagt er í rappinu, toppandi hvern annan.

En ég man ekki eina einustu sögu þótt ég hafi hlustað af athygli og hlegið með hinum. Mér fannst þær skemmtilegar en það er eitthvað við veiðisögur. Það er eins og þær virki ekki nema þær séu sagðar í ákveðnum aðstæðum. Helst í veiði. Kannski í veiðiskála eins og Karlsskála hafði verið breytt í þá og þarna.

Ég er ekki minnugur á sögur og hef aldrei verið það. Ef ég myndi skrifa skáldsögu, þ.e. ef þessi dagbók er ekki smám saman verða skáldsaga, yrði ekkert plott í henni. Það yrði aldrei neinn vendipunktur þar sem aðalpersónan myndi breytast. Það myndi þá gerast óvart. Án þess að ég, höfundurinn, tæki eftir því eða réði nokkru um það.

Því lífið er ekki plottað. Ekki í raun og veru. Það líður bara áfram. Og oft í hringi, eins og vélarvana ryðdallur í þoku útá ballarhafi.

Þegar ég les kyrfilega plottaðar skáldsögur, eins og glæpasögur, missi ég áhugann fljótt. Þær líkjast ekki lífinu. Mig langar bara í einhverja djúsí díteila. Helst eitthvað sem lætur sögumanninn líta illa út.

…

Hvað um það. Menn skipust á veiðisögum og allt í einu mundi ég eftir mómenti sem ég veit ekki núna hvort tengist þessu. Ég mundi þetta á meðan ég var að hlusta með öðru eyranu. Hugsunin varði í nokkur andartök en minningin var heil eilífð.

Ég veit ekki hvort þetta verður langur útúrdúr. Held ekki en það verður að koma í ljós.

Semsagt. Elma G, sem ég vann með á héraðsfréttablaðinu sumarið 2000 vegna þess að Karl Th. hvarf allt í einu suður, var alltaf að hvetja mig til að fara upp á elliheimili og taka viðtöl við eldra fólk. „Áður en það deyr,“ sagði hún og lét það hljóma eins og ég mætti engan tíma missa. Ég yrði að ná viðtalinu við hinn eða þennan áður en hann geispaði golunni.

Reisa einn bautastein um viðkomandi fyrir ættingjana. Eða þannig túlkaði ég þessa beiðni og var ekkert nema þrjóskan. Það var ekki mitt hlutverk að reisa bautasteina um bæjarbúa. Ég var blaðamaður, hugsaði ég. Sem var alvöru starf. Starf sem þjónaði mikilvægu hlutverki í lýðræðissamfélagi. Hlutverk mitt var að veita valdhöfum aðhald.

Í fökking Neskaupstað, hugsaði ég, tuttugu og fimm árum síðar inni í Karlsskála og hlustaði á veiðisögu með öðru eyranu.

Ég var tuttugu og fimm ára og ímyndaði mér að ég væri að veita valdhöfum aðhald.

Í fökking Neskaupstað. Í fökking Andleysu. Andleysuströnd.

Ég roðnaði við tilhugsunina, í Vöðlavík, hlustandi á veiðisögur, og leit út um gluggann. Sá að það voru enn þá skaflar í giljunum. Ætli þeir séu hér árið um kring eða ætli veturinn hafi verið óvenju snjóríkur? Ég hugsaði um þetta og heyrði svo hláturinn í köllunum, snarkið í eldstónni og hrotið í Hnotu.

Er ég dauður? Er það svona sem himnaríki er? Í Karlsskála í góðu geimi með veiðimönnum? Ertu loksins farinn að tilheyra einhverju?

Allavega. Þetta var í sjálfu sér falleg hugsun hjá Elmu. Ekki nokkur spurning. Auðvitað átti ég að fara á elliheimilið og hitta fólk í stað þess að „veita valdhöfum aðhald“. Ég átti að spjalla við það. Það hefði átt að vera aðalatriðið. Sleppa því að taka diktafóninn með og bara einfaldlega skjótast í kaffi. Spjalla við einhverjar gamlar kerlingar eða karla um gömlu dagana. Eða bara um nýju dagana. Spyrja hvað þeim fyndist um Davíð Oddsson eða nýju plötuna með Gorillaz. Tímanum hefði verið vel varið. Þetta sé núna, að verða fimmtugur. 

En ég var ekki tilbúinn. Ég hafði engan skilning á þessu. Var of ungur þótt ég væri tuttugu og fimm ára en alltaf jafn seinþroska. Ekki kominn með áhuga á ættfræði. Skildi ekki raunverulegt hlutverk héraðsfréttablaðamanns. Skildi ekki að það jaðrar við dónaskap að „skúbba“ í héraðsfréttablaði. Að minnsta kosti er það tillitssleysi. En mér hafði verið spillt af ritstjóra frá Reykjavík. Ég hafði unnið með Kalla í hálft ár og það var nóg. Hann var búinn að spilla mér. Ég sá blaðamennsku eins og hann. Ég átti að segja frá hlutunum eins og þeir voru. Ekki eins og eitthvað yfirvald – sýnilegt (ritstjórnin) eða ósýnilegt (bæjarandinn) – vildi að þeir væru. Blaðamaðurinn átti að segja satt og rétt frá. Og blaðamaðurinn átti að skrifa fréttir sem hann nennti að lesa sjálfur. Þá fyrst væri hugsanlegt að aðrir nenntu að lesa þær.

Þetta sagði Kalli. Ekki nákvæmlega svona en það var eitthvað í þessa veru. Þetta var inntakið. Ef maður er heiðarlegur og segir satt og rétt frá er eins og óhjákvæmilegt að fólk vilji lesa það sem þú skrifar.  

Blaðamennska var heilög. Sagði Kalli. Að fylgja eigin sannfæringu var boðorðið frá eitt til tíu. Standa með henni öllum stundum. Já, og þá auðvitað falla með henni líka. Goes without saying. Sagði Kalli. Og drap í einni Viceroy í hvítum öskubakka merktum Alþýðubandalaginu í Neskaupstað.

Og þess vegna meikaði ég ekki að taka þessi eldriborgaraviðtöl sem Elma vildi að ég gerði. Þetta var skipun frá henni og ég vildi ekki gera henni til geðs. Fyrir utan það að mér fannst ég vera margfalt betri blaðamaður en hún. Aðallega vegna þess að ég hafði verið að vinna með Kalla og Kalli var það svalasta sem stóð á tveimur fótum. Hún var bara einhver kerling í bænum. Það var fyrir neðan mína virðingu að gera það sem hún bað mig um að gera. Ég var búinn að kaupa mér hnésíðan steingráan frakka hjá Kormáki og brúnar buxur með broti á miðri skálm. Mér fannst ég vera týpa. Blaðamannatýpa. Ég vildi segja bæjarbúum sannleikann og ég myndi ekki finna hann í viðtölum við deyjandi fólk.

Því það þorir enginn að styggja neinn, hugsaði ég. Fólk þorir bara að rífa kjaft í eldhúskróknum. Fólk þorir ekki að gera sig að fífli. Það vantar átök! Spennu og spúnk! Þetta hlýtur að vera einkenni á smábæjarfólki. Sökum fámennis er erfitt að vera heiðarlegur. Það er erfitt að vera grimmur. Það er erfitt að segja satt. Það er erfitt að hafa rétt fyrir sér.

„Það er erfitt að vera maður sjálfur í smábæ,“ þrumaði ég líka yfir pabba mínum í eldhúsinu heima því hann þurfti að hlusta á yngsta soninn með allar sínar hugmyndir, þarna fyrir tuttugu og fimm árum síðan.

„Því þetta snýst ekki bara um þig og þitt mannorð,“ sagði ég við hann. Næstum því hrópaði. „Öll ættin er undir! Menn geta ekki bara sagt frá því sísona í jólablaði Austurlands að mellurnar í Hull hafi verið margfalt betri en þær í Kuxhaven og miklu, miklu, miklu skemmtilegri en íslensku stelpurnar. Já, og bara gáfaðri og lífreyndari og kúltúveraðri! Eða að amerísku dátarnir hafi verið milljón sinnum betri í rúminu en íslensku durgarnir. Fyndnari. Já, og gáfaðri!“

„Nei, einmitt,“ sagði pabbi og át skyrið sitt.

„Þetta er brilljant stöff en það fer með fólki í gröfina,“ æpti ég eins og yfirdrifinn og tilfinningarík persóna í bók eftir Dostojevskí eða eitthvað. „Því annars tapar öll ættin mannorðinu!“

„Þú segir það já,“ svaraði pabbi. „Hvað segirðu, langar þig inn í á að renna fyrir fisk?“

„Aldur fyllir mann ekki visku í sjálfu sér,“ langaði mig til að segja við Elmu en gerði ekki því ég var skítlogandi hræddur við hana. Var ekki meiri blaðamannatöffari en það. Aldur gerir mann ekki að sögumanni, langaði mig líka að segja. Flestir lifa bara sínu hversdaglega lífi og eru vonandi hamingjusamir. Það er auðvitað hið besta mál en það er ekki í frásögur færandi.

Sit hér núna, kæra dagbók, og skrifa þetta allt niður. Snark í eldi. Hrjótandi hundur. Sláttur í gardínum. Glugginn opinn. Skrýtið að rifja upp gamlar hugsanir hér í Vöðlavík árið 2025. Hugsa til þess sem kom manni í uppnám einu sinni. Þetta á að kenna manni eitthvað. Þarna er einhver lærdómur sem stóuspekingarnir voru örugglega búnir að koma auga á fyrir tvö þúsund árum síðan. En ég las ekki stóuspeki sumarið 2000. Ég las bara DV og Q Magazine.

Það var samt ekki rétt ákvörðun hjá Elmu að biðja mig um að gera þetta. Að fara upp á elliheimili og tala við fólk. Ég hafði ekki þroska til þess.

En það liðu svo bara fáein ár þar til ég fór að eigin frumkvæði á elliheimilið og hitti Óskar B því mig langaði að vita hvernig tilfinning það hefði verið að vera sögupersóna í sögu eftir Jónas Árnason. Í sögunni var Óskar dáleiddur af Mr. Sommers, dularfullum Englendingi, sem hafði verið sleppt í land af togara einhvern tímann um miðjan sjötta áratuginn og Óskari fannst ekki ósennilegt að honum hefði verið hent í land því maðurinn var snargöldróttur og mögulega púki. Púki frá helvíti.

Ég bað hann um að segja mér hvað hefði gerst í raun og veru og þetta var auðvitað alger djöfulsins veisla fyrir mig. Fyrir okkur báða. Óskar sagði mér hvernig þetta hefði verið „í raun og veru“.

„Hann var alltaf fullur,“ sagði hann um Mr. Sommers. „Alltaf fullur,“ endurtók hann, nærri hvíslandi, og fylgdi eftir með þungu andvarpi. Mér fannst þessi endurtekning og þetta andvarp svo brilljant sögumennska að ég dauðsá eftir því að vera ekki með myndatökumann með mér. Óskar lét mig halda að hann væri ennþá þreyttur á þessum fjandans Mr. Sommers þótt liðin væru fimmtíu eða sextíu ár og hann kominn á elliheimili að bíða eftir dauðanum. Að hann væri enn þreyttur á manni sem kom í bæinn og vildi dáleiða hann öllum stundum. Til hvers? Hvað ætlaði Mr. Sommers að gera við hann? Svo reyndi hann, „alltaf fullur náttúrulega“, að dáleiða allar kerlingarnar í bænum og auðvitað vitum við hvað hann ætlaði sér að gera við þær!

Óskar sagði mér frá þessu, baðandi út höndum, og ég lét hann halda að ég trúði öllu saman. Þetta var díllinn okkar. Ég vissi að hann var að færa í stílinn og hann vissi að ég vissi það. Hefði ég verið Stephen King hefði ég skrifað hryllingssögu um þetta. Um dularfullan Englending sem kemur í smáþorp fyrir austan og byrjar að dáleiða heimamenn í annarlegum tilgangi.

Þetta var efni í sögu, andskotinn hafi það.

Eitthvað þvaður um jólin í gamla daga og hvað amma hafi nú átt fallegan kjól er ekki efni í góða sögu.

Fjandinn hafi það.

Allavega. Hvert var ég kominn?

Jú, menn voru að skiptast á veiðisögum í Karlsskála, Vöðlavík. 

Svo ég sé nú heiðarlegur þá finnst mér flestar veiðisögur leiðinlegar karlagrobbsögur. Það er ekkert varið í þær. Þær eru nánast allar með tölu algert helvítis drasl. Aldrei neinar óvæntar uppákomur. Aldrei neitt í líkingu við:

„Ég var með tarfinn í sigtinu þegar ég áttaði mig á því að ég var ekki í neinum nærbuxum. Mundi allt í einu að ég hafði gleymt þeim heima hjá Steina. Fjandinn bara, hugsaði ég, og það þyrmdi yfir mig. Ég áttaði mig á því hvað ég hafði gert. Þetta mætti ekki komast upp. Minningin fipaði mig og skotið hæfði skepnuna í aftara lærið. Skot sem átti að hæfa það í hjartastað. Að venju. Því ég er pottþétt skytta. (Ræskir sig). Ég var ekki meiri fleiri skot á mér, var ekki einu sinni með hníf. Það eina sem ég var með var Kók-flaska. Nú voru góð ráð dýr. Ég braut hana á steini og elti skepnuna uppi, nærbuxnalaus, og drap hana með köldu blóði. Notaði flöskuna til að skera höfuðið af henni, hún var enn andandi þegar ég sleit búkinn frá höfðinu. Eða öfugt. Notið ímyndunaraflið. Allavega, það er þarna uppi á vegg og þið eruð að borða bollurnar. (Hikar örstutt). Ég þurfti að leita til sálfræðings og dvaldi á geðdeild í tvær vikur síðastliðið haust í framhaldinu.“

Ef einhver veiðimaður myndi missa eitthvað í líkingu við þetta út úr sér myndi ég hlusta af mikilli athygli.

Þetta er djúsí stöff: Hver er þessi Steini og af hverju gleymdi sögumaðurinn nærbuxunum sínum heima hjá honum? Við vitum það náttúrulega en svo þessi blöndun við grobbið s.s. að drepa hreindýr með gosflösku. Alger splatter. Og svo var hann nærbuxnalaus í þokkabók. Stórkostlegur díteill!  

Þetta er gott stöff í minni bók. Þetta fangar ímyndunaraflið.  

Ef veiðisaga afhjúpar ekki sögumanninn á einhvern hátt þá hlusta ég ekki. Hef ekki tíma. Ég þarf að vaska upp og hjálpa börnunum með heimalærdóminn.  

Nema veiðisögurnar mínar náttúrulega. Þær eru algerlega brilljant. Sérstaklega önnur þeirra og ég ákvað að segja strákunum hana. Hreinn S hjálpaði mér aðeins að vísu. Sat í borðsalnum, með fætur uppi á borði og togaði í yfirvaraskeggið sitt. Áttaði sig strax á því að þetta var lygasaga en tók undir á réttum stöðum og fóðraði mig með réttum spurningum.

Hún er seig, taugin á milli tveggja austfirskra Krata.

14 eitthvað.

Þessi hugmynd um að við séum leikarar lifnar við þegar maður byrjar í nýrri vinnu. Eða þegar maður gengur inn í nýtt hlutverk. Verður foreldri. Ljóðskáld. Já, eða skálavörður.

Múnderingin mín er fín. Ef út í það er farið er ég mjög skálavarðalega vaxinn, ef svo mætti segja: Karlmaður á miðjum aldri. Rétt innan við einn og níutíu á hæð. Tíu kílóum yfir kjörþyngd. Rauðbirkinn með sæmilega þétta skeggrót. Þú treystir svona manni, ekki satt? Svona lumberjack-týpu ef ég má gerast svo djarfur að lýsa mér þannig. Svona maður kann að gefa gott start. Gæti kannski orðið gay-icon á Instagram þ.e. ef hann væri með góðan umboðsmann og stílista. Kurteis og viðræðugóður. Lausnamiðaður. Hjálplegur. Með ríka þjónustulund. Get bætt upp botnlausa vankunnáttu á flestum sviðum með sýndarmennsku. Er sem hannaður fyrir daginn í dag þar sem allt gengur út á vörumerkingu. Branding. Réttur maður á réttum stað, á réttum tíma. A professional imposter. Ungur í anda og óræður í aldri. Eins og Gísli Marteinn. Það veit enginn hvað hann er gamall heldur. Mér finnst það kúl og mig langar til að verða eins og hann.

Svo finnst mér eins og ég eigi meira sameiginlegt með yngra fólki. Konan mín tíu árum yngri náttúrulega, finnst jafnaldrar mínir sumir hverjir orðnir svo gamlir og gráir. Eitthvað svo lúnir og búnir á því. Ég sá t.d. Gústa, gamlan félaga minn úr háskólanum, í Krónunni í síðustu viku. Örugglega í sumarfríi fyrir austan. Hafði ekki séð hann lengi enda býr hann fyrir vestan held ég. Tálknafirði? Var hann ekki kennari? Var hann kannski kominn norður? Var hann ekki dauður, var inntakið í einni hugsun sem flaug þarna í gegnum huga minn á þessu sekúndubroti. Enn einu sinni væri gott að geta komist á Feisið. 

Allavega, ég passaði mig svo hann sæi mig ekki. Faldi mig í eðnísku deildinni, á bak við hilluna með indversku sósunum. Fannst hann aldrei skemmtilegur. Svo var hann líka svona tilgerðarlegt gáfumenni í vísindaferðunum. Sagði hluti sem voru spaugilegir en ekki drepfyndnir. Gat aldrei hlegið eins og maður. Eins og alvöru karlmaður að austan. Hló eins og einhver fjandans MR-ingur.

En ég öfundaði hann líka. Vegna þess að hann var vinsæll. Átti marga vini og stelpurnar voru skotnar í honum. Svo horfði ég á hann þarna, í skjóli eðnísku deildarinnar, akfeitan með þunnt hár og rautt nef, og hugsaði:

Það hefur aldeilis fallið á silfrið! Hahahaha!

Og ég að æfa fyrir Reykjavíkurmaraþon! Stefndi á góðan tíma og allt!

Taflið hefur snúist við, Gústi minn. Ég er með öll spil á hendi. Fökk jú, Gústi. Fökk jú tú hell.

…

Þegar ég kom heim fannst mér ég svo hallærislegur að hugsa svona að ég játaði þetta allt saman fyrir Esther. Lýsti þessu fyrir henni, hvern ég hafði séð, rifjaði upp þessa gömlu minnimáttarkennd og hvernig ég væri að tækla hana núna með hroka en ekki með samkennd eða væntumþykju. Hafði gleymt öllu sem ég hafði tileinkað að mér í sjálfsvinnunni póst-alkóhól. Hafði gleymt öllu sem ég hafði lesið í Markúsi Árelíusi, Seneca og Epiktetosi.

Sem betur fer gátum við hlegið að þessu og ég velti fyrir mér að senda Gústa vinabeiðni á Feis en hætti við þegar ég sá prófílmyndina. Það var eitthvað Trump-væb í gangi og ég vildi ekki taka sénsinn.

Allavega. Hvert var ég kominn?

…

16 eitthvað.

Í morgun hætti ég ekki að skrifa fyrr en ég sá Elías labba frá skálanum okkar yfir á klósettið. Hann var í stígvélunum mínum, sem eru númer fjörutíu og átta, og þetta var óneitanlega soldið fyndið. Þau sækja bæði í að ganga í skóm af mér. Þeim hlýtur að finnast það fyndið, eins og að vera með snjóþrúgur. Það þarf svo lítið hér í Vöðlavík til að skemmta börnum. Kannski finnst þeim þetta notalegt líka. Elli Steini frændi minn sagði einu sinni við mig að honum hefði alltaf þótt svitalyktin af föður sínum góð. Ég skildi við hvað hann átti og mér fannst þetta alveg brilljant observasjón þótt ég hefði ekki tekið eftir þessu sjálfur þ.e. að mér fyndist svitalykt af nákomnum ættingjum betri en önnur.

Ég leit á klukkuna og sá að hún var að verða hálf níu. Ég hafði drukkið tvo lítra af kaffi og skrifað stanslaust í tæpa þrjá tíma. Hvarf inn í stílabókina. Gleymdi stað og stund og fattaði ekki að ég var að pissa á mig. Stóð upp en ég nennti ekki að labba yfir brúna og ákvað að láta bara vaða í grasið fyrir ofan skálann, eins og Georg Lárusson og landhelgisgæslan í fyrra.

Ég horfði á dökkgulan pissustrenginn og fór að hugsa um leiðinlega hluti. Fékk skyndilegan kvíðahnút í magann og ég vissi að ég yrði þá að skrifa um þá. Kannski í kvöld. En brosti við tilhugsunina að einhver kæmi að mér og skammaði mig fyrir að vera pissa í grasið. Svo sá ég Elías liggjandi í grasinu aðeins fyrir ofan. Ég hafði ekki tekið eftir honum. Hnota hafði ekki einu sinni tekið eftir honum.

Var hann að fylgjast með mér? Föður sínum, mígandi í gras? Yrði þetta ein af þessum margumtöluðu kjarnaminningum barnsins sem hann gæti skrifað um í skáldævisögunni sinni eftir þrjátíu og fimm ár – þegar ég verð dauður eða heilabilaður?

Standandi þarna mígandi mundi ég eftir einu agalegu fylleríi fyrir nokkrum árum. Nokkuð mörgum árum, held ég. Vonandi tuttugu ár. Var samt byrjaður með Esther. Ekki nógu langt síðan þá, hugsaði ég. Lá brennivínsdauður við Arnarhól, vaknaði til lífsins í þvölum buxum. Bjór eða hland? Ég var ekki viss og það var ömurleg tilhugsun.

Mér hefði þótt þetta kúl einhvern tímann, kannski þegar ég var átján eða nítján ára. Alveg fram undir tvítugt.

…

Man eftir einum í Nesk sem kúkaði á sig á fylleríi. Ekki heill kúkur kannski, eins og hjá bleiubarni, en vel umfram venjulegt bremsufar. Og hann skammaðist sín ekkert fyrir það. Þetta varð ein af sögunum hans. Eitthvað sem henti karla í krapinu. Menn drukku, slógust, riðu og einstaka sinnum misstu menn stjórn á líkamanum. Kannski nafngreini ég hann á seinni stigum en ég veit ekki hvort hann hefði einhvern húmor fyrir þessu núna. Gott ef hann vinnur ekki í embættismannakerfinu. Kannski ekki viðeigandi lengur, að eiga svona „fortíð“ fyrir austan.

Hvað um það. Menn drápust stundum í lystigarðinum eða fyrir ofan Egilsbúð. Utandyra. Vöknuðu stundum með ælu, allavega eitthvað illa lyktandi gums í andliti og/eða á bringu og í vonlausri stöðu var þeirra helsta von að þetta væri þó að minnsta kosti þeirra eigin æla. Eins með hlandið. Það var eins gott að þetta væri þeirra eigið hland. Vonandi hafði ekki verið migið á þá í einhverju úrkynjuðu eftirdansleiksdjóki.

Man eftir einum sem var jarðsunginn, lá dauður í blómabeðinu, fyrir neðan Egilsbúð. Það var farið með minningarorð! Og sungið! Það var myndaður kór á staðnum með norðfirskum drykkjuboltum! Er ekki að djóka! Á sama augnabliki, annar hópur á bryggjunni við gömlu netagerðina, á síbjartri sumarnótt, að fylgjast með hnúfubak sem synt hafði inn í fjörðinn og strauk sér makindalega upp við bryggjukantinn, hans framlag til þessarar minningar sem mögulega/mögulega ekki er uppspuni frá rótum. Langdrukknir ballgestir klappandi í hvert sinn sem hann sýndi sig og spúði strók upp í loftið eins og okkar eigin norðfirski andskotans Trevíbrunnur.

Þvílíkar minningafjársjóður sem ég á. Þvílíkur efniviður í þroskasögu sem ég kem mér ekki af stað til að skrifa. Vegna þess að ég er ekki þannig skáld.

En samt. Þvílíkt djöfulsins gúmmelaði:

Brennivínsdauður maður jarðsunginn á meðan hnúfubakur skemmtir langdrukknum ballgestum klukkan hálf fimm að morgni, sumarið næntífæv er langt og bjart með brilljant sumarauka í vændum. Suð í eyrum og ómurinn af einhverju lagi með Sálinni situr sem fastast í framheilanum eða gagnaugablaðinu eða í limbíska kerfinu. Man ekki líffræðina mína. Þarf að gúggla. Þarf að komast í sleik árið næntífæv. Það er bara hálftími eftir og að honum loknum – hafi ekkert gerst – enda ég í partíi í innbænum. Þar sem draumar um sleik hverfa í kannabisreyk og umræðum um toghleraskipti á Barða NK.

…

Tvö minnisleiftur um dauða og ælu:

• Einu sinni þóttist ég drepast brennivínsdauða í baðkarinu heima hjá Dadda í Ásgarði. Pabbi hans var ekki heima og hann bauð öllum í partí. Ég vissi ekki hvernig ég átti að vera í partíi, ég var fimmtán ára, þannig að ég þykjustudrapst í baðkari svo ég þyrfti ekki að tala við neinn. Það gæti líka verið – á sinn hátt – upphefjandi. Það var eitthvað hrikalega töff við að liggja dauður í baðkari. Það var reisn yfir því, fannst mér. Þegar einhverjir komu á klósettið lá ég þarna hreyfingarlaus og þóttist vera dauður. Dauður og töff. Og ég ákvað að liggja þarna þar til partíið væri búið en Daddi tók það ekki í mál. Ég yrði að vera „gestgjafi“ í þessu partíi með honum og hann vissi alveg að ég var ekki dauður. Ég hafði ekki drukkið neitt að ráði.

• Annar vinur minn, sem nýtur nafnleyndar vegna þess að þetta er svo fjarri manninum sem hann er í dag, drapst einu sinni í einu af þessum ömurlega sjabbí næntís eftirpartíum í tvílyftu húsi með bárujárnsklæðningu, einhvers staðar í innbænum (þar sem öll svona sjabbí næntíspartí fóru fram í minningum mínum). Var færður upp í sófa í læsta hliðarlegu svo hann færi ekki eins og John Bonham eða Bon Scott. Við fylgdumst grannt með honum, tússuðum andlitið náttúrulega með einhverjum ferlega hallærislegum frösum, eins og vera bar, en vorum líka að passa að hann myndi ekki gleypa eigin ælu, góðhjörtuðu skítseiðin sem við vorum.

Drukkum meira, hlustuðum á einhverja ömurlega þunglyndistónlist eins og Pink Floyd eða Jethro Tull og tókum ekki eftir því þegar hann byrjaði að æla yfir sig. Rukum til – því þetta var spennandi – og létum hann æla restinni á gólfið (teppalagt) og klukkan sex að morgni, eða þar um bil, gengu við heim, í leðurjökkum, gallabuxum og mótorhjólaboots, í myrkri og slabbi, og alla leiðina hlustuðum við á hann skamma okkur fyrir að hafa „makað“ jólaköku í hárið sitt.

Hahahaha!

Get enn hlegið að þessu. Almáttugur minn. Ein fyndnasta saga „manndómsáranna“ eða hvað við köllum tímann frá sextán að tvítugu. Hver setti jólaköku í hárið mitt!

Að láta sér detta þetta í hug!

„Ég hefði nú frekar ælt á þig,“ man ég eftir Dána, Fjalari, Jóni Hilmari eða einhverjum okkar segja daginn eftir eða þess vegna vikum eða mánuðum. Þetta var mjólkað út í hið óendanlega. Í sjávarþorpinu fyrir austan, þar sem ekkert gerðist milljón sinnum á dag, voru svona atvik gulls ígildi.

…

Ég er byrjaður að tárast hérna í skálanum, þrjátíu árum síðar. Minningar um ælu og skít og fyllerí fyrir neðan Egilbúð og í innbænum, nítjánhundruðníutíuogeitthvað. Hvernig á ég að deila þessu með nokkrum manni? Hvernig segi ég börnunum mínum frá „gömlu góðu dögunum“ í Nesk þegar það eina sem mér dettur í hug er æla og mannaskítur?

Makalaust. Við finnum fegurðina í öllu – eftir á að hyggja – býst ég við. Það er mannlegt eðli. Gerir okkur fær um að komast yfir alla skapaða hluti. Ein fallegasta skáldsaga sem ég hef lesið fjallar um veruleika útrýmingarbúðanna. Man ekki eftir hvern. Einhvern Ungverja, minnir mig. Eða Pólverja. Skiptir ekki máli en ég grét margoft við lesturinn. Þetta var svo fallegt. Lífið í útrýmingarbúðunum.

Því eins og mér leiddist þarna. Eins og mér fannst – þegar þetta gerðist í raun og veru – ömurlega napurlegt að vera nítján ára í Nesk. Vinnandi í netagerðinni, bíðandi eftir föstudegi, Captain Morgan og kippa af Tuborg grænum. Standa ekki í lappirnar klukkan hálf eitthvað og læðast heim að morgni í myrkrinu og suddanum eins og einhver vampíra. Vampíran í Víðimýri. Blautur í fætur og ólofaður. Ég yrði að ganga út annars ætlaði ég að ganga út og hengja mig.

Og svo gekk ég bara út.

…

Lykilorð: Ólofaður. Það fannst mér verst, veturinn næntífæv. Verra en Treblinka.

Því ég vildi umfram allt verða venjulegur. Sérstaklega eftir helgarnar. Á sunnudögum, mánudögum, þriðjudögum og sirka fram að hádegi á miðvikudögum vildi ég eignast börn og buru. Selja trommusettið. Settlegheit. Það var markmiðið. Fitna kannski smá. Eignast bíl. Volvo eða Saab. Pæla í hversdagslegum hlutum eins og hvernig snjómokstri er háttað í bænum og mynda mér sterkar skoðanir á því. Læra að baka upp sósu með hveiti og smjöri og brúna kartöflur. Eins og venjulegt fólk gerði árið nítjánhundruðníutíuogeitthvað. 

Vildi flýja að heiman. Trúlofast einhverri skvísu. Einhverri skvísu sem hugsaði ekki um Karl Marx, Morrissey, Bono eða Michael Stipe. Einhver sem gat horft á Legends of the Fall með Brad Pitt og tárast í hvert skipti. Hlustað á Waterfall með TLC. Einhver sem kunni textann utanað og nokkur „moves“ úr myndbandinu. Einhver sem æfði íþróttir.

En þetta lét bíða eftir sér. Almáttugur, hvað þetta lét bíða eftir sér. Ég hélt ég myndi aldrei ganga út. Að það væri eitthvað að mér. Ekki útlitslega. Það slapp til, þannig lagað. Ég var ekki frámunalega myndarlegur og alls ekki sætur. Var of líkur pabba mínum til að geta nokkurn tímann talist sætur, með þessi ættarkinnbein, stórbeinóttur og náttúrulega rautt hár. En ég var duglegur í ræktinni, „pumpaði“ daglega, hafði ekkert betra að gera.

Nesk var eins og fangelsi. Allir þessir bæir voru eins og fangelsi þegar maður er nítján. Við gerðum ekkert annað en að pumpa. Var kominn með fínan „kassa“ og Dáni sagði að einhver vinkona (því hann átti vinkonur – fullt af þeim) sín hefði sagt að ég væri „sexí“. Ég varð nærri því and- og heilastopp við þessa tilhugsun. Að einhver stelpa hefði sagt að ég væri sexí! I could just die and go to heaven – right now. Ég yrði að nýta þetta forskot sem var að skapast og ég fór aftur í ræktina. Pumpaði og pumpaði. Bekkpressa var upphalds æfingin því hún stækkaði kassann og kassi og handleggir voru það eina sem skipti máli. Ég varð að stækka. Hætti að lesa bækur því stórir heilar voru ekki sexí. Stór kassi var sexí.

Svo gufa á eftir. Horfði á svitadropana renna niður brjóstkassann, niður á maga og stöðvast við nafla í smá stund áður en þeir duttu á gólfið. Við bárum meira að segja saman bækur hvað þetta snerti, við félagarnir. Hver svitnaði flottast? Vorum sammála um að Atli svitnaði flottast. Það bókstaflega perlaði af honum svitinn. Minn sviti var alveg ómögulegur miðað við svitann hans Atla. Rann niður kroppinn eins og einhver aurskriða úr fjallinu. Á Atla mynduðust hinsvegar perlur. Það sem ég gat öfundað fólk. Öfundaði alla í bænum. Fannst allir hafa eitthvað sem mig skorti.

En það var fleira sem hindraði sigurgöngu mína í Nesk veturinn næntífæv-næntísix.

Það sem ég hélt að væri að mér var staðan heima. Veikindin á Kela.

Nei. Ég ætla ekki þangað. Afsakaðu cliffhangerinn, kæra dagbók.

Ég get þetta ekki núna. Ég meika ekki að vera nítján ára lengur.

Hvar var ég aftur? Jú, ég var fjörutíu og níu ára gamall skálavörður í Vöðlavík og menn voru að fara skiptast á veiðisögum. Ég ætlaði að segja frá því.

…

Þvílík játningasúpa og ritræpa. Og ég er að drepast í rassinum. Skriftastóllinn í Karlsskála verður svo harður eftir langar setur. Er komið kvöld? Hvar eru Esther og börnin? Vindinn hefur lægt. Vá, hvað þetta er skrýtið sumar. Hvessir á kvöldin, rignir á nóttinni, lægir með morgni. Það er eitthvað útlandalegt við þetta og þar með heimsendalegt.

Hundurinn hrýtur og það er enn líf í glæðum.

Heyri ég í bíl?

Fökk.

Nei. Þetta var vindurinn. Guði sé lof. 

Kl. 22:30

Kominn í kofann minn. Þreyttur. Höfum verið að brasa í allan í dag. Hef ekki brasað svona mikið með börnunum mínum síðan ég man ekki hvenær. Jú, þegar ég var síðast í Vöðlavík, reikna ég með. Þetta eru bæjarbörn og við þurfum að hafa fyrir því að koma þeim út til að leika sér. Þetta er þeim ekki náttúrulegt. Þau sækja í inniveru, vilja vera nálægt okkur. Það er svosem hið besta mál en þetta er líka erfitt. Ætlaði að skrifa „áskorun“ í staðinn fyrir „erfitt“ en almáttugur minn! Má maður aldrei vera bara þreyttur og pirraður? Það er kveikt á mér í marga klukkutíma, ég er fyrir framan fólk og það skiptir engu hver það er:

Samskipti eru alltaf performatív.

Sum hlutverk eru bara léttari en önnur en eru hlutverk engu að síður. Því maðurinn er einn. Og símalaus. Það er hið sanna ástand.  

Því fylgir þreyta að vera á sviði. Eirðarleysi og innilokunarkennd. Og núna er ég algerlega úrvinda. Mig langar heim. Í rúmið mitt. Mig langar að skokka með strákunum. Elda á almennilega eldavél. Drekka espressó úr espressóvél. Horfa á fréttir. Liggja í sófanum og doom-skrolla. Borða prótínstykki.

Já, svei mér þá að mig langi ekki bara í bjór. Allavega í vindil. 

…

Það var gestagangur eftir klukkan þrjú. Nokkrir hreindýrakallar komu, þeir höfðu litið við í gærmorgun líka en núna voru þeir komnir aftur og þurftu að bíða af sér veðrið. Það var skýjahula yfir fjöllunum að sunnanverðu og þar höfðu þeir haft fregnir af hjörð og þurftu að vera tilbúnir að fara við fyrsta mögulega tækifæri. Við buðum þeim inn í Karlsskála í kaffi og Esther steikti pönnukökur. Ég bað hana um að láta það eiga sig, spurði hvort hún vildi ekki bara setjast niður og spjalla aðeins við kallana en hún sagði nei. Þvert nei. Mér fannst vera attitút í þessu „nei-i“ hennar. Ég yrði s.s. í aðalhlutverki. Það var ljóst. Esther ætlaði að vera eldabuska. Ég yrði að leika gestgjafa. Halda mönnum upp á snakki.

Hvað í andskotanum erum við að gera hérna, hugsaði ég, og hellti kaffi í bollann hjá Frosta leiðsögumanni.

Tveir intróvertar í skálavarðaleik. Gimmíafökkingbreik.

…

Neinei. Slakaðu á. Það var gaman að fá þessa kalla í heimsókn. Það er heilagur sannleikur. Þarna var t.d. Frosti leiðsögumaður sem ég var búinn að gera að vini mínum þótt hann vissi það ekki sjálfur. Ég var ekki búinn að taka hann undir húsvegg og tilkynna honum að við værum orðnir vinir, að hann gæti haft samband hvenær sem var, að ég stæði með honum en ekki Sævari eða öðrum hreindýraleiðsögumönnum á svæðinu, að ég skyldi ljúga fyrir hann hvenær sem væri. Frosti, þú ert minn maður. Ég er í þínu liði. Treystu mér.

En þarna í hópnum var líka Hreinn S. Gamall kunningi frá aldamótunum. Við þekkjumst kannski fyrst og fremst vegna þess að við eigum sameiginlega vini sem allir voru á einn eða annan hátt tengdir Samfó í denn. Þegar Össur Skarp var King. Ég var flokksbundinn, meira að segja á launum á tímabili, en ég man ekki hvað Hreinn gerði. Sennilega bara í hulduhernum. Leynifélaginu. Lykilmaður í bakherberginu. Vinstrimaður með peningavit. Tony Blair hefðið ráðið hann í vinnu frekar en mann eins og mig.

…

Ég þekkti hann ekki strax enda skartaði hann myndarlegri mottu en það var svolítið eins og að yngjast um nokkur ár að hitta hann. Hann kom einhvern tímann í heimsókn til okkar Estherar þegar við vorum nýflutt á Reyðarfjörð. Duttum í það saman. Þar á undan hitti ég hann á þorrablóti í Neskaupstað með öðrum vinum. Kalla, Helga og einhverjum öðrum. Man það ekki. Man bara að við vorum allir hraustir enn þá. Hlógum, reyktum og drukkum.

Og núna hellist yfir mig tilfinning um að ég sé tuttugu og fimm ára gamall. Nýútskrifaður. Þetta eru töfrar. Þetta getur gerst þegar maður sest niður og skrifar. Þú sveigir tímann. Stjórnar honum. Gerir það sem þú vilt með hann.

Ég er tuttugu og fimm ára og ég lít svo upp til þessara manna. Aðallega Kalla.

Fannst hann flottasta týpa sem ég hafði nokkurn tímann kynnst. Svo orðheppinn alltaf og svo flinkur penni. „Flinkur penni“ hafði enga merkingu áður en ég kynntist honum. Man eftir honum að afvopna einhvern dela í Egilsbúð með hnyttni og hæðni þegar aðrir hefðu gripið til handalögmála. Alltaf með sígarettuna, hann Kalli. Alltaf svo flottur í tauinu. Klæddist fötum frá Kormáki og Skildi áður en plebbarnir fóru að klæðast þeim. Alltaf grannur. Svona kúlgrannur. Ekki skokkgrannur. Horaður og áhugaverður, eins og Vilborg D sagði víst einhvern tímann um eitthvað ljóðskáld í Vesturbænum. 

Kalli var svo júník. Allavega hér fyrir austan. Þegar ég gekk með honum frá Brennu, ritstjórnarskrifstofu Austurlands, og yfir í Kaupfélagið tók ég eftir því að bæjarbúar horfðu á Kalla en heilsuðu mér. Þeir þorðu ekki að heilsa honum. Allt við hann öskraði „Reykjavík“!

101 Reykjavík.

Við þoldum ekki þessa týpu en sýndum henni lotningu engu að síður. Við vissum ekki hvers vegna tilfinningar okkar voru svona blendnar og það skapaði óróa. Streitu.

Ég skil þetta núna náttúrulega. Þetta er ekkert flókið svosem. Þetta var einfaldlega vegna þess að hann var ekki einn af okkur þótt hann ætti ættir að rekja á Suðurfirðina. Við gætum aldrei stjórnað svona manni. Hann myndi aldrei leyfa það. Hann var sjálfstæður. Þurfti ekki á okkur að halda.

Staða mín var önnur og Kalli skildi það ekki. Hann gat ekki skilið það. Hann var ekki smábæjarmaður eins og ég. Hann skildi ekki hvers vegna ég gat verið svona linur í blaðamennskunni. Hvers vegna ég var svona feginn að skrifa stundum um kökubasara hjá kvenfélaginu, um íþróttamót hjá börnum, hvers vegna ég saup kveljur í hvert skipti sem ég við kláruðum blaðið. Hvað myndi fólk eiginlega segja þegar það læsi það sem ég skrifaði um þennan eða hinn, það eða hitt?

Kalli hlýtur að hafa hugsað hvernig ég nennti þessu, hvað var eiginlega að mér?

Jú. Ég var ennþá svo mikið „við“. Ég var ekki orðinn að „ég“.

Ég var einn af okkur. Einn af hópnum. Ættbálknum. Átti mér stöðu í þessu bæ. Stöðu sem mótuð var af forfeðrum mínum, tengslum þeirra við annað fólk sem mótuð var af allskyns hlutum, sýnilegum og ósýnlegum: Stéttarstöðu, skoðunum, líkamlegum eiginleikum, hefðum, sögu, orðróm. Hvaðeina.

Við vorum ekki elíta. Ekki einu sinni millistétt. Verkafólk og sjómenn í öllum hornum og kvenfólk sem rak stór heimili. Talað um okkur sem hóp eins og gjarnan er gert með lágstéttina. Þegar við reistum minnisvarðann um „okkar menn“, þá Lúðvík, Bjarna og Jóhannes, hina heilögu þrenningu, varð fyrir valinu afstrakt verk. Það var ekki tilviljun. Hið frjálslynda hægri hefði reist brjóstmyndir af hetjunum sínum. En ekki við. Alls ekki við. Hetjurnar okkar voru tákn um eitthvað annað og meira. Um hreyfingu. Um stefnu. Enda heitir verkið „Stefnir“ eða „Stefna“ eða eitthvað svoleiðis, minnir mig. Laglegasta verk sem minnti mig samt lengi vel á gálga. En það er nú bara ég.

…

Ég var sonur Ása sem var sonur Siggu og Steina sem var sonur Jóns og Kristjönu í Naustahvammi. Bláfátækt, heiðarlegt og vinnusamt alþýðufólk. Þetta var ég og ég var við og við? Hverjir vorum við? Við vorum Norðfirðingar.

Hvað ertu, spyr einhver og ég svara:

„Ég? Ég er bara Norðfirðingur.“

Kalla fannst þetta áhugavert og náttúrulega drepfyndið. Fannst fyndið hvað naflastrengurinn við bæinn og fjörðinn var svakalega seigur. Fannst fyndið að ég skyldi bera föðurlega virðingu fyrir Smára Geirs, Alþýðubandalaginu í Neskaupstað, íþróttafélaginu Þrótti og Síldarvinnslunni. Einhvern tímann skrifaði ég fyrir hann bókadóm eða eitthvað í tímarit sem hann gaf út og hann titlaði mig sem Norðfirðing. Óumbeðinn.

…

En ég var líka sonur mömmu. Reykvíkings úr Austurbænum. Hildar ljósmóður.

Sem var einstaklingur. Sá mesti sem ég þekki.

Hún var alltaf ég en aldrei við. Við-ið hennar var ég og bræður mínir. Og stundum pabbi. En ekki alltaf. Fór ekki á þorrablótin. Fannst gamansögur af einhverjum drykkfelldum Norðfirðingum ekki fyndnar. Dýrkaði ekki Lúðvík eins og við hin.

Og kaus blátt.

Og hún kaus blátt!

Litla leyndarmálið hennar. Litla leyndarmálið mitt. Ekki að ég hafi ekki vitað þetta innst inni. Auðvitað kaus hún ekki rautt. Dóttir atvinnurekanda í Reykjavík. Ekki séns. Ekki séns.

Og ég var mömmustrákur út í gegn. Sá gegnheilasti sem fyrirfinnst í þessari veröld.

Þetta er í hnotskurn eðli persónuleika míns, kæra dagbók, og ég held að þarna sé rótin að ýmsu í fari mínu sem er mér ennþá óskiljanlegt eða hulið. Til dæmis hvers vegna ég þarf að skrifa. Þarf að segja eitthvað. Þarf að láta rödd mína heyrast einhvers staðar. Þó það sé bara á Facebook. Hvers vegna ég þori, gjarnan eftir dúk og disk samt því ég er ennþá svo mikið við, að hafa sjálfstæða skoðun. Hvers vegna ég þori að skálda. 

Án mömmu og Kalla ritstjóra væri ég sennilega ennþá bara við.

Aldrei ég.

Einn af okkur.

…

Síðan eru liðin mörg ár, eins og gamlir kallar segja. Ég bý ekki lengur á Norðfirði nema í ljóðunum mínum. Það eru samt meiri líkur á að ég verði jarðaður á Reyðarfirði og þá fyrst hætti ég kannski að vera Norðfirðingur. Verð Reyðfirðingur og fjölskyldan mín reyðfirsk.    

En já, hvar var ég aftur?

Jú, menn voru að skiptast á veiðisögum í Karlsskála og klukkan var að ganga þrjú.   

(Það vantar einn dag, 29. júlí. Ekki vegna þess að hann sé ekki til. Hann er til. Í minninu og í stílabókinni en þetta blogg lifir sjálfstæðri tilvist. Hér gilda engar reglur um tímalínu. Ég geri það sem mér sýnist.)

Kl. 6:00

Humlurnar suðandi, spóarnir vellandi. Hvað er í andskotanum er einlægara en fimmtugur karl, með óþolinmóða þvagblöðru, mígandi í júlígrænt gras? Koffínmettað hland sígur í jörðina og verður hluti af hinni endalausu hringrás. Beiska regn, komdu fagnandi!

Þvílíkur léttir. Eins og að fara á trúnó. Þegar ég segi eitthvað berskjaldandi, eins og þetta með Gústa gamla vinnufélaga eða skólabróðir eða hverju sem ég laug að dagbókinni í gærkvöldi [Ath: sjá óskrifaða færslu frá 29. júlí], segi henni hvað ég geti verið mikið smásál, segi þetta upphátt og biðst svo vægðar. Að ég sé ekki svona eða hinsegin í raun og veru. Að ég sé góður gaur. „Ég veit það,“ segir hún þá. Og allt verður betra. Önnur hringrás hefst og ég er umburðarlyndur og hófsamur í skoðunum í nokkrar vikur.

Svo vex spennan, dvel löngum stundum á Facebook. Fyllist gremju og óþoli.

Fjöllin …

… þau þrengja að mér!

BÚMM!

O.s.frv.

Mér fannst eins og ég sæi bíl koma að utan en það reyndust ofsjónir. Skelfing hefði það orðið vandræðalegt. Mér hefði aldrei tekist að hætta að míga.

„Bíddu, hvað ertu að gera? Það er klósett hinumegin við lækinn. Ertu eitthvað verri? “

Þessi tegund afhjúpunar er samt best. Sú eina sem hefur mannbætandi áhrif. Skandall er ekki skandall nema hann komist upp. Þú lærir ekkert af þeim nema þú sért gripinn glóðvolgur. Með allt niðrum þig. Bókstaflega.

…

Ætla að skrifa smá áður en ég vek liðið. Ég skrifaði svo lítið um gærdaginn. Var bara að hugsa um eitthvað sem gerðist fyrir löngu. Um þetta samtal við Esther. Ég sagði t.d. ekkert frá því að við skruppum yfir á Reyðarfjörð í Krónuna og keyptum vistir fyrir síðustu tvo dagana. Hittum fólk og það var gott. Förum heim á morgun. Þá er þetta búið.

Veit að þetta hljómar eins og ég hafi verið í burtu í margar vikur en þegar tíminn er svona lengi að líða finnst manni þetta vera lengri tími en þetta er í raun og veru. Mig langaði að hitta fólk. Mig langaði að ræða um eitthvað hundómerkilegt við einhvern í búðinni. Þurfti að láta einhvern segja mér að útvarpspistlarnir hefðu glatt hann, að ég væri nú meiri helvítis snillingurinn.  

Þegar við komum upp á heiðina ruddust inn tilkynningar í símann minn. Ding, ding, ding. Samband! Freistingin að opna Facebook bar mig ofurliði og við stoppuðum í fimm mínútur á efsta punkti. Notuðum það sem afsökun að börnin hefðu gott af því að leyfa Hnotu að hreyfa sig aðeins eftir bíltúrinn upp á heiðina en þannig fengum við bæði næði til að skrolla óáreitt án þess að svara því í fimmtánda skipti hvort við værum ekki alveg að verða komin.

Ég sá að ég hafði fengið talsverð viðbrögð á pistilinn sem ég skrifaði áður en við lögðum í hann. Pistillinn um útvarpspistlana. Ég hafði skrifað að ég hefði ekki „nennt“ að skrifa þessa pistla fyrir RÚV, að mér hafi einfaldlega borið skylda til þess …

Almáttugur, ef þetta er ekki það sem kallast „humble brag“ þá veit ég ekki hvað það er. Það hvarflaði að mér að henda þessu af feisinu mínu en ákvað að gera það ekki. Ég reyni að láta sem flest standa svo ég geti flett upp í þessu seinna meir. Svo ég get flett upp í sjálfum mér eftir nokkur ár. Vil sjá hvernig ég sýni mig í rauntíma. Má ekki ritstýra þessu of. Hvatvísin verður að vera með í för annars verður ekkert varið í þetta.  

„Flottur pistill þarna um veiðigjöldin og landsbyggð vs. höfuðborg,“ skrifaði einhver sem ég þekkti ekki. Það kitlaði egóið. Ó, hvað það kitlaði egóið. Þá líður mér eins og ég sé að verða frægur. Málsmetandi maður. Ég er rödd sem mark er takandi á. Eina rödd landsbyggðarinnar sem mark er takandi á. Gáfumannaseleb. Sem býr út á landi!

Ég setti hjarta við kommentið. Ó, hvað ég setti stórt hjarta við kommentið.

Enda var þetta geggjaður pistill hjá mér, hugsaði ég. Í dópamínrússí með dass af serótóníni og oxýtósíni og skyndilega var ég mættur í viðtal til einhvers, segjum bara hjá Agli Helga, þar sem við vorum að tala um mig. Og ekkert annað. Ég var einn í þættinum. Til umfjöllunar var ég. Ég og þær aðferðir sem ég styðst við þegar ég sest niður og skrifa útvarpspistil:

„Þetta var sá eini sem ég þurfti að skrifa í sumar,“ sagði ég og kveikti mér í sígarettu í beinni. Af því að ég er svo mikill cynic guru. Austfirskur Díogenes. „Hinir voru skrifaðir af fagmanni. En þessi eini þarna, um veiðigjöldin, hann kom frá hjartanu.“

„Núnú,“ sagði Egill. „Segðu frá.“

„Já, takk. Enda var ég fyrir áhrifum frá þér. Hefði ekki getað skrifað þetta nema vegna pistlanna sem þú skrifaðir á Strikið í gamla daga.“

„Í alvöru? Merkilegt. Takk.“

„Nei, þakka þér.“

„Takk en við skulum ekki láta þetta snúast um mig. Haltu áfram.“

„Ég reyni líka að vera leikrænn í lestrinum. Gef mig allan í þetta.“

„Það heyrist, Jón. Það heyrist.“

„Takk. En svo er það alltaf lang besti mælikvarðinn á gæði pistla ef maður fer á bömmer þegar búið er að útvarpa þeim. Þá hefur maður tekið áhættu. Það tekur enginn áhættu í dag. Það vantar allt rokk og ról í þetta.“

„Einmitt. Ég skil hvað þú átt við. Vel orðað,“ sagði Egill og pírði augun eins og hann gerir stundum.

„Þegar ég var ritstjóri Austurgluggans tók ég áhættu í hverju blaði.“

„Blaðið varð aldrei betra. Hvorki fyrr né síðar. Bransinn hefur ekki gleymt þessu. Við tókum alveg eftir ykkur hér fyrir sunnan,“ endurtók hann.

„Takk en við vorum semsagt með það sem markmið að í hverju tölublaði þyrfti að vera allavega einn pistill eða ein frétt sem væri algerlega „outrageous“. Eitthvað sem gæti stuðað eða hneykslað. Já, og náttúrulega glatt. Okkur tókst alltaf best upp ef við vorum að skrifa um eitthvað mjög lókal. Eitthvað sem flestum þætti smávægilegt. Við skrifuðum t.d. einu sinni frétt upp úr samtali Helga við Jón Lofts, skógræktarstjóra, sem hann átti við hann út á bílastæði fyrir utan ríkið á Egilsstöðum. Pældu í því! Bara út á bílastæði! Jón var að fjargviðrast yfir því hvað súpukjötið í kaupfélaginu væri feitt og þar með var komin frétt með fyrirsögninni:

„Skógræktarstjóri ríkisins ósáttur við feita kjetið í kaupfélaginu.“

Svo skrifuðum við fréttir um deilur norðfirks veitingamanns við kvenfélagið á Reyðarfirði. Breyttum því í hasarfrétt um hrepparíg. Svo skrifaði Björgvin Valur frétt um fanga á skilorði sem opnaði verslun á Stöðvarfirði og við römmuðum fréttina inn þannig að þetta væri eini frumkvöðullinn í bænum í háa herrans tíð. Ég gat ekki sofið á nóttinni daginn fyrir útgáfudag þegar svona fréttir voru í blaðinu. Ég var spenntur því mér fannst gaman að hneyksla fólk en ég var líka kvíðinn því mér fannst ég vera orðinn stjórnlaus. Að ég réði ekki við sjálfan mig. Svona svipað eins og ég er að gera núna. Skrifa ímyndað samtal við þig, Egill Helgason, því mér finnst það virka sem lýsandi dæmi um innra líf mitt þegar egóið er í botni.“

„Merkilegt. Þvílík sjálfsvitund. Þetta er hérumbil óhugnarlegt en ég meina það nú vel. Þú ert greinilega gæddur snilligáfu.“ 

„Takk. Og þannig var þessi veiðigjaldapistill. Ég lagði allt í sölurnar. Hitt var bara fagmennska. Textagerð.“

„Ótrúlegt.“

„Ég veit.“

…

Ég hitti nokkra í túrnum. Hitti Karitas í bakaríinu. Hún var með krakkana og spurði okkur út í dvölina. Fannst þetta spennandi og við hvöttum hana til að koma með fjölskylduna til okkar. Krakkaranir hefðu gaman af að hitta þau. Börnin mín eru orðnir sérfræðingar í Vöðlavík og gætu sýnt nýjum börnum flotta takta. Þau hafa stundum verið eins og fiskar á þurru landi hérna, lömuð af aðgerðaleysi, þannig að það væri sennilega bara fínt að fá önnur börn í Víkina. Þá gætu þau líka skákað í skjóli reynslu. Verið reynslubúnt og sýnt öðrum börnum hvernig hlutirnir virka hér í Víkinni. Já, ég nánast bað Karitas að koma með Aron og börnin í Vöðlavík. Vona að ég hafi ekki hljómað of needy. Held samt að ég hafi gert það.  

…

Ég sá Magga tilsýndar á bílastæðinu við Krónuna. Hann var að fara á mótorhjólið sitt og tók ekki eftir mér. Mig langaði til að heilsa upp á hann en Elías var með mér og ég vissi að ef ég myndi byrja að spjalla myndum við spjalla í korter og ég ætlaði ekki að vera svona lengi frá Vöðlavík. Var í Vöðlavíkurham. Vildi ekki fara í minn hversdagslega ham.

Mér er hlýtt til Magga og mig dauðlangði til að kasta á hann kveðju en ég gerði það ekki. Ég var strax byrjaður að sjá eftir því.

Maggi, Maggi, Maggi. Hann reyndist manni nú stundum erfiður í Stúkunni í gamla, hugsaði ég.

„Hvað segirðu gott, Maggi,“ sagði maður kannski og ætlaði að skála við hann á barnum.

„Hvað segi ég gott?“ sagði hann þá, ekkert nema önugheitin. „Hvað áttu við? „Hvað segi ég gott?“ hermdi hann eftir manni nema hvað hann var auðvitað ekkert að herma eftir manni. Hann var bara að láta mann hljóma eins og maður væri hálfviti.

„Æi, Maggi, láttu ekki svona,“ sagði maður þá og þá hermdi hann eftir manni aftur: „Æi, Maggi, láttu ekki svona.“ Gerði sig rangeygan og þá sagði maður:

„Magnús, er ekki allt í lagi með þig?“

Og þá róaðist þetta nú hægt og rólega og við gátum farið að tala um eitthvað sem skipti máli. Um trommuleikara stundum en Maggi var meira en liðtækur á trommunum í gamla daga.

En svona breyttist Stúkan í Egilsbúð alltaf í borðsal í einhverju skipi út á rúmsjó eftir klukkan eitt nítjánhundruðníutíuogeitthvað. Fíflafley. 

Mér líkaði bara vel við Magga þrátt fyrir alla hans augljósu galla. Ég var ekki gallalaus sjálfur. Bara öðruvísi gallaður.  

Og svo tuðaði hann ekki eins og aðrir tuðuðu í Stúkunni. Það var eitthvað leikrænt við þetta tuð. Einhver írónía. Það var líf og hrynjandi í þessu hjá honum. Eitthvað paunk. Hann var ekki tuðari, beinlínis. Hann var stuðari. Svona svo ég gerist sniðugur einu sinni og rími.

Eníveis. Ég hafði ekki tíma til að spjalla við Magga þótt mig langaði til þess. Ég þurfti að versla.

Sjáumst síðar, Maggi minn.

…

Sá mann við grænmetið sem lamdi mig í frímínútum í öðrum eða þriðja bekk. Hann var með kúl gleraugu sem gerðu hann svolítið skrifstofulegan. Snyrtilega klæddur og hér um bil allt í hans fasi benti til þess að hann hefði einhvern tímann farið í sjálfsvinnu. Mögulega gluggað í einhverja niðursoðna stóuspeki á milli þess sem hann hefur legið í AA-bókinni. Kannski býr hann um rúmið sitt á hverjum degi. Segir við konuna að það sé til marks um sjálfsaga og sjálfsstjórn. Gleymi hann því er næsta víst að hann verður dottinn í það fyrir kaffi.

Hann sagði „hæhæ“ þegar ég fór að fletta í appelsínum við hliðina á honum og það kom mér svo skemmtilega á óvart að ég kom engu upp úr mér fyrr en ég var hættur í appelsínunum og farinn að fletta í avokadóinu. Þá sagði ég eitthvað sem hljómaði örugglega eins og eitthvað rugl. Mikið var þetta hallærislegt, hugsaði ég. Eitthvað í honum hefur örugglega langað til að lemja mig aftur. Maður getur aldrei almennilega grafið barnið í sér sérstaklega ef sársauki er til staðar. Það lúrir þarna, barnið, eins og opið svöðusár, á sálinni. Já, ég meina það. Á sálinni. Og það þarf bara rétt að reka sig utan í svo barnið rumski. Jú, hann hefur örugglega langað að elta mig ofan í gil, króa mig af og hóta mér lífláti fyrir einhvern andskotann. Minnir að á sínum tíma hafi hann sagt að ég væri kattamorðingi. Það voru nú ýkjur. Ef ekki helber lygi. Það eina sem ég hafði gert var að setja kött nágrannans í plastpoka með Sambandsmerkinu. Ég veit ekki af hverju ég gerði það. Sennilega af sömu ástæðu og Elías ætlaði í vatnsblöðrustríð með vinum sínum inni í stofu hjá okkur í síðustu viku. Það meikaði náttúrulega engan sens. Ekki frekar en það meikar sens að setja kött í plastpoka. Ég hef alltaf elskað ketti. Mig langaði bara að setja þennan kött í poka. Það var allt og sumt. En einhver hafði séð til mín og þetta fréttist auðvitað. Að sonur Ása og Hildar væri dýraníðingur. Því fór sem fór. Hann kaffærði mig í snjó í frímínútum og henti mér niður skólabrekkuna. Og þar með var það mál úr sögunni. Minnir mig. Hef samt alltaf verið pínu smeykur við hann og þess vegna nýtur hann nafnleyndar í þessari frásögn.

Og til að toppa þetta sá ég Tedda Alfreðs og Þór eða Þröst, þekki þá aldrei í sundur, mestu gangstera skólalóðarinnar í Nesskóla á níunda áratugnum að spjalla saman fyrir framan mjólkurkælinn. Kumpánlegir og hressir og Teddi kinkaði meira að segja kolli til mín. Ég gleypti með húð og hári fjörutíu ára gamla skelfingu og sagði:

„Komdu blessaður.“

Þetta augnablik lifði í innan við einn tíunda úr sekúndu: Ég þekkti töffara á skólalóðinni. Hann sagði: Komdu sæll og blessaður.

Eins og í Stuðmannalaginu.

…

En núna vildi ég drífa þetta af. Ég mátti ekki vera að þessu. Yrði að drífa af þessi innkaup og fara aftur í Vöðlavík. Ég var enn í Vöðlavíkurham, algerlega ofnæmur eftir fimm daga dvöl í óbyggðum. Þoldi þetta ekki. Ég var ekki tilbúinn fyrir allt þetta áreiti. Tók allt inn. Eins og svampur. Eins og ég væri átta ára. Opinn upp á gátt á allskyns orku og víbra úr fortíð, nútíð og framtíð.

Ég henti mjólkurvörum í körfuna (svo við fengjum prótín en það kláraðist strax á laugardaginn), ávöxtum og grænmeti. Esther sagði mér að kaupa „ferskvörur“ og núna veit ég af hverju það skiptir máli. Í fyrra keypti ég alltof mikið af ferskvörum af því ég reiknaði bara með því að þær myndu lifa að eilífu sem þær gerðu ekki. Allt nema eplin það er að segja. Pink Lady deyr aldrei og í hvert sinn sem ég fæ mér bita af sífersku Pink Lady hugsa ég:

„Af hverju byrjar þú ekki bara að reykja vindla aftur?“ Þeir eru allavega í alvörunni lífrænir.

Ég keypti slatta af nammi. Tvö box af einhverju sem kallast Rísbitar en ég kalla Lindu-buff og mun alltaf gera. Þetta er ekki uppáhaldsnammið mitt en þetta er eitthvað gúmmulaði sem við getum sameinast um í fjölskyldunni. Uppáhaldssúkkulaðið mitt er Kaffisúkkulaði frá Lindu og ég henti einum „three pack“ í körfuna. Ég tæki þetta framhjá vigt, utan kvóta. Þetta færi í handtöskuna mína án þess að nokkur fengi að vita. Svo ætlaði í minn síðasta göngutúr í Vöðlavík í fyrramálið, æja við einhvern foss í ánni og éta þau öll, hvert á fætur öðru. Graðga er rétta orðið. Svo kæmi ég heim í skálann og fengi minn skammt af Rísbuffinu. Djöfull get ég verið lúmskur andskoti. Svo hefst bara megrun á laugardag.

Keypti harðfisk og íslenskt smjör. Prótín og fita sem börnin elska. Keypti rútur af gosi, Oreokex og grillkjöt. Kartöflusalat, hrásalat, grillsósur. Það yrði sukkað hressilega þetta síðasta kvöld í Vöðlavík. Væri ég enn í bjórnum hefði ég keypt rútu af Thule eða Hollandia eða einhverju svona sulli. Drukkið allt sjálfur, farið með síðustu fjóra bjórana upp í fjall og svolgrað þeim í mig við efsta foss.   

…

Við renndum framhjá húsinu okkar áður en við fórum frá Rey. Leigðum það einhverjum amerískum ferðamönnum. Það var enginn heima. Höfum gert þetta nokkrum sinnum og tökum aldrei eftir því að nokkur hafi verið í húsinu. Sumum finnst við full glannaleg að leigja ókunnugum húsið okkar en fuck that shit. Langflestir – og þá meina á jörðinni – eru bara helvíti fínir og fullkomlega treystandi. Við notum hinsvegar þetta agnarbrot af siðleysingjum, sem búa með okkur hinum á jörðinni, sem innblástur í endalausar fréttir, bíómyndir og bækur. Þess vegna erum við alltaf svona hrædd. Minn fimm aur í tíðarandagreiningu. Í huganum er ég byrjaður að byggja upp útvarpspistil. Með byrjun, miðju og endi.

Djöfulsins.

Fagmaður.

Er.

Ég.

„Jón, ætluðum við ekki í sund?“ heyrði ég allt í einu sagt en ég var ekki byrjaður að hægja á mér við beygjuna.

„Jú, alveg rétt,“ sagði ég og tók snögga beygju til vinstri og ég heyrði hamingju- og spennuhlátur aftur í því börn á öllum aldri elska snöggar beygjur.

…

Það voru eintómir erlendir túristar í sundi og ég talaði ekki við neinn í pottinum. Vil ekki vera trufla þá með „how do you like Iceland-spurningunni“ sem er eina spurningin sem mér dettur í hug þegar ég sit í heitum potti með útlendingum. Þetta voru Englendingar þannig að ég hefði nú kannski geta talað um eitthvað vitrænt við þá – hafandi verið búsettur í Englandi í eitt ár – en ég bara nennti því ekki.

Synti nokkra metra, fór í gufu og kalt bað til skiptis. Örugglega tíu sinnum. Í eitt skiptið voru eskfirsk hjón á besta aldri í klefanum sem sögðu mér að passa mig á bleytunni á gólfinu.

„Þetta er stórhættulegt,“ sagði karlinn.

„Alveg stórhættulegt,“ tók konan undir.

„Já, nákvæmlega,“ sagði ég. „Þetta er ekki gott.“

„Ég lét krakkana í afgreiðslunni vita og veistu hvað þau sögðu?“ sagði karlinn.

„Nei,“ sagði ég í spurnartón sem var auðvitað ekkert nema sýndarmennskan. Mér var svo fullkomlega drullusama um þetta. Mér fannst þessi bleyta ekkert hættuleg en hún er það kannski ef maður er á áttræðisaldri og stirður. En ég er bara fjörutíu og níu ára og hef aldrei – ALDREI – verið í jafn ógeðslega sexí.

„Nei, hvað sögðu krakkarnir í afgreiðslunni?“

„Þau sögðust ætla að láta vita!“

„Láta vita?“ Aftur í spurnartón sem aftur var auðvitað fullkomin sýndarmennska því auðvitað vissi ég hvert var verið að fara með þessu rausi.

„Já, þau sögðust ætla að láta vita!“ sagði karlinn. „Af hverju moppa þau ekki bara gufuklefann sjálf?! Af hverju þarf alltaf einhver annar að gera hlutina!“

Konan hnussaði manni sínum til samlætis.

„Nei, hættu nú alveg,“ heyrði ég mig segja. „Jæja, best að skella sér í kalda karið.“ Til að þóknast þeim þóttist ég passa mig alveg sérstaklega á bleytunni á gólfinu, svo ég myndi nú ekki detta og lærbrjóta mig. Breytti göngulaginu mínu, bara fyrir fyrir þessi gömlu brýni frá Eskifirði. Ef þau voru þá frá Eskifirði. Veit auðvitað ekkert um það. Þau virkuðu bara heimarík. Eins og þau ættu helvítis sundlaugina með gufuklefanum og öllu. Hljóta því að vera heimamenn. Eða fastagestir frá Reyðarfirði. Held samt ekki. Ég er farinn að þekkja flesta Reyðfirðinga þótt ég tengi ekki endilega saman nöfn og andlit. 

…

Þú hugsar ekki um neitt í kalda karinu. Þess vegna ánetjast fólk kalda karinu. Þú færð loksins hvíld frá þessu eilífa tuði í kalda karinu. Tuðinu að innan og tuðinu að utan. Hugsar ekki um verki í kalda karinu. Hugsar ekki um kvíða í kalda karinu. Þú saknar einskis í kalda karinu.

Sat þarna í örugglega tvær mínútur en eins og alltaf þegar ég sit í kalda karinu í meira en þrjátíu sekúndur fór ég að hugsa um Guðlaug Friðþórsson, sundkappa. Ég held að karlmenn á mínum aldri séu forritaðir til að hugsa um hann þegar þeir sitja köldu kari lengur en þeir eru vanir. Og þeir hugsa allir það sama: Hvað hefðu þeir meikað langt sund í íslenskum sjó að vetri? Þeir hafa örugglega tilhneigingu – sitjandi í kalda karinu – til að halda að þeir hefðu meikað nokkra kílómetra. Kannski ekki sex en kannski tvo eða þrjá. 

Ég kleip í síðuspikið. Það hefur aukist síðustu mánuði. Fjórir kílómetrar, hugsaði ég. Ég myndi treysta mér að synda fjóra. 

Egóið getur greinilega farið í hæstu hæðir í kalda karinu.

7:00

Það er óhjákvæmilegt að sannleikurinn rati upp á yfirborðið. Hann gerir það alltaf. Maður getur hafnað honum en aðeins tímabundið. Maður getur laumast út úr skápnum stöku sinnum en farið inn í hann jafnóðum. Sagt að þetta hafi allt verið í plati, að þetta hafi verið djók, að maður hafi verið fullur. En semsagt, ég hef aldrei getað svarað þessari spurningu:

Hvað ætlarðu að verða þegar þú verður stór?

Við afhjúpum okkur með gjörðum. Það er segin saga. Við erum það sem við gerum. Sitji ég hér og skrifa er ég maður sem situr og skrifar. Maður sem sækir í einveru svo hann fái frið. Til að skrifa. Til að gleyma sér. Tapa sér. Týna sér. Maður sem vaknar klukkan fimm á morgnana svo hann geti sest niður, opnað tölvu og skrifað. Maður sem sefur skemur en hann þarf svo hann geti leyft sér þennan munað. Mögulega stytt ævi sína fyrir vikið en þetta er þess virði.  

Ég þarf að skrifa smá. Ekkert mikið. Bara pínu. Til að róa taugarnar áður en ég gerist skrifstofumaður á Reyðarfirði. Slá á frelsiskvíðann hans Kierkegaard. Ég hef nefnilega val. Ég þarf ekki að skrifa. Þar deyr enginn þótt ég sleppi því. Gæti setið hér og strokið símanum í sátt við Guð og menn.

Þetta hljómar fremur napurt, kæra dagbók, eins og líf mitt sé eilíft ströggl, að ég þurfi að neita mér um grunnþarfir vegna þess að vinna og fjölskyldulíf sé svo íþyngjandi en ég vil fullvissa þig um að svo er ekki.

Endalaus tími er bölvun. Þá gerist ekkert. Spurðu bara þunglyndu gamalmennin.

Ég hef einn og hálfan tíma, að hámarki, til að gubba einhverju úr mér.

Níutíu mínútur þar sem enginn ætlast til neins af mér. Er utan þjónustusvæðis.

Níutíu mínútur. Þarf ekki meira. Meira væri verra.

…

Ég á minningu úr öðrum bekk, frá árinu 1983/4. Hún er dauf, meira eins og tilfinning, minnisleiftur eða glampi sem ég þarf að barna með ályktunum um það sem gerðist. Það sem ég man, með hundrað prósent vissu, er samviskubit. Vegna þess að ég laug. Ég sagði ósatt þegar Steinunn kennari bað okkur um að svara því hvað ætluðum að verða þegar við yrðum stór. Við sátum á gólfinu, hópurinn myndaði U og Steinunn sat á stól við endann, þar sem hringurinn opnaðist.

„Jæja, Jói minn. Hvað ætlar þú að verða þegar þú verður stór?“

„Kevin Keagan.“

„Flott hjá þér vinur. En þú, Matthildur, hvað ætlar þú að verða?“

„Hjúkrunarkona.“

„Það líst mér vel á. En þú, Friðjón?“

Og svo framvegis.

Flestir strákarnir ætluðu að verða feður sínir (sjómenn, iðnaðarmenn, kaupmenn) og stelpurnar ætluðu að verða mæður sínar (hárgreiðslukonur, hjúkrunarkonur, leikskólakennarar) en það voru nokkrar undantekningar. Jóhanna sagðist ætla að verða flugfreyja og þegar röðin kom að mér sagði ég, og hljómaði ákveðinn, eins og ég væri að segja satt:  

 „Ég ætla að verða flugmaður.“

„Já,“ sagði Steinunn og hló. „Ætlið þið Jóhanna að fljúga sömu flugvélinni?“

Hohoho.

Híhíhí.

Þetta fannst bekknum sniðugt. Kannski myndu einhverjir í bekknum halda að við værum kærustupar og það var mér alls ekki á móti skapi. Ég var mjög til í að mér yrði nú einu sinni spyrt saman við stelpu, að ég væri „player“ eins og Halldór og Jói.

En ég gat aftur á móti séð á Fjalari, besta vini mínum sem sat við hliðina á mér, að hann trúði mér ekki. Ég hafði aldrei orðað neitt í líkingu við þetta við hann og við gerðum fátt annað en leika okkur saman í hlutverkaleikjum með pleimókalla. Þetta var áður en við byrjuðum að leika okkur með He-man-kalla og/eða stjörnustríðskalla. Þá fengum við lánaða karaktera eða s.s. þegar ég var Hans Óli, hetjan sem Lilja prinsessa var skotin í, fékk „minn“ alla eiginleikana hans. Ég – eða „minn“ – var þannig mjög hugrakkur – eins og Hans Óli – en í pleimóinu þurftum við alfarið að treysta á ímyndunaraflið.

Náttúrulega, ef svo má að orði komast, ef maður eignaðist „landbúnaðarpleimó“, þú veist, kall og konu og síðan kannski dráttarvél, plóg og fóðurtæki, gat maður, ef maður vildi, sett sig í spor sauðfjárbónda. Það var aftur á móti af þeirri einföldu ástæðu að maður gat það sem meðlimur tegundarinnar homo sapien. Þetta er eitt af því sem við getum. Eitt af því sem aðgreinir okkur frá mörgum öðrum dýrategundum, ekki öllum, en nógu mörgum til að þetta geti talist sérstakt einkenni á mönnum. Mjög snemma á ævinni getum við sett okkur í spor annarra og þar með ímyndað okkur að við séum hitt og þetta. Að við séum t.d. bændur eða sjóræningjar eða kúrekar eða indjánar eða geimfarar eða slökkviliðsmenn.  

Þegar við Fjalar losuðum okkur við leikmunina í pleimó sem áttu að tengja okkur við ákveðnar starfsstéttir urðum við, merkilegt nokk, tónlistarmenn. Við fórum í hlutverk tónlistarmanna eins og við ímyndunum okkur þau níu eða tíu ára gamlir. Það var ekki til neitt popparapleimó árið 1984 enda heimurinn annar en hann er í dag. Þýski leikfangaframleiðandinn gerði ekki ráð fyrir því þá að börn vildu verða eitthvað annað en slökkviliðsmenn og/eða bændur. Kannski sjóræningjar eða kúrekar í sínum villtustu fantasíum en við Fjalar breyttum pleimóköllunum okkar í poppara. Notuðum „props“ frá öðrum starfsstéttum þannig að „minn“ var í kúrekabúningi og „hans“ í indjánabúningi. Þetta gat alveg virkað líka fyrir poppara. Svona Village People-væb, get ég sagt núna með allri minni poppvisku rúmum fjörutíu árum síðar.

Við spiluðum Rebel Yell með Billy Idol eða eitthvað með Duran Duran og létum minn og hans halda tónleika inni í herberginu mínu en það sem merkilegast er, hugsa ég núna hér í Vöðlavík, er sú staðreynd að við létum þá sofa hjá pleimókonunum.

„Minn“ var alger graðfoli, reið öllu sem hreyfðist. Og hans líka náttúrulega. Við skiptum þeim á milli okkar, sváfum hjá þeim saman, trekantar, fjórkantar, júneimit. Vorum algerlega óheftir þegar kom að lífstíl rokkarans. Minn var meira að segja oft drukkinn (það fylgdi bikar með einu pleimósettinu mínu). Nutum okkar í botn í díónýsísku stjórnleysi. En allt í pleimó.

Þegar ég hafði frjálsar hendur, í pleimó, ákvað ég að gerast poppstjarna og „ladiesman“. Músíkalskur melludólgur eða eitthvað þvíumlíkt. Og það var í þessu samhengi sem það var óskiljanlegt fyrir besta vin minn þegar ég sagðist ætla að verða flugmaður. Ég hafði engan áhuga á flugmennsku og hann vissi það og hann vissi að ég vissi það.

Pleimófantasíurnar höfðu afhjúpað mig.

En ég vissi líka að það var ekki við hæfi að segja sannleikann. Ekki þarna í U-inu í Nesk nítjánhundruðáttatíuogeitthvað. Því þótt það þyki ekkert tiltökumál í dag þegar börn segja kinnroðalaust að þau ætli sér að verða „YouTubers“ var þetta ekki svona einfalt þá. Ekki þarna í U-inu.

Það hefði kannski sloppið til að segjast vilja verða tónlistarkennari en í mínum huga var ekkert samband á milli tónlistarmanna og kennslu. Þetta voru tveir aðskildir heimar: Tónskólinn var blokkflauta, rykfallið nótnablað og lykt af kaffi. Að verða rokkstjarna var annað: Það voru gigg og kerlingar og vín drukkið úr bikar. Simon Le Bon í Girls on film myndbandinu (þaðan sem innblásturinn kom er ég nokkuð viss um) var mér á einhvern hátt nærri en menn sem bjuggu hér í bænum. Menn af holdi og blóði. Menn í gallabuxum og vinnuskyrtum. Menn með sorgarrendur. Menn sem ilmuðu af koppafeiti.

Ég var of mikill mömmustrákur til að verða fyrir nægilega sterkum áhrifum frá pabba mínum þegar kom að þessari spurningu. Ég lifði í heimi fantasíunnar sem þýddi að ég var lost þegar ég var vakinn til lífsins með þessari spurningu, sitjandi þarna í U-inu, í bláum Henson-galla og skítugum íþróttasokkum. Á meðan, í raunveruleikanum; kallarnir að bræða síld innfrá, veidd af öðrum köllum sem vinna á skipum sem aðrir kallar sinna viðgerðum á. Bræðslulykt berst inn um glugga á steinsteyptu húsi þar sem kona kennir börnum lestur, skrift og stærðfræði og spyr nemendur sína um framtíðaráform.  

„Ég ætla að verða flugmaður,“ laug ég.

Blákalt. En ég vissi að þetta myndi falla í kramið. Þetta slyppi til. Er mest hissa á því núna að ég hafi ekki sagst ætla að verða kennari en ég var ekki enn orðinn almennileg kennarasleikja.